Sakat Doğumlara Neden Olan Hamilelik Hapı: “Thalidomide” Faciası


Thalidomide ilk olarak 1 Ekim 1957’de hamilelik sancılarını kontrol altına almak için bulantı önleyici ilaç olarak piyasaya sunuldu. Daha sonra sakat doğumlara neden olduğu saptanan ilaç 1962’de raflardan kaldırıldı. Dünya genelinde kullanıldığı onlarca ülkede binlerce sakat doğuma neden olan ilaç tıp tarihine ‘Thalidomide faciası’ olarak geçti. Tüm dünyada sadece ABD ve Türkiye bu ilacın satışına onay vermediği için faciadan etkilenmedi. En son 2013 yılı Aralık ayında Avustralya ve Yeni Zelanda’daki 100’ün üzerinde Thalidomide mağduruna, 81 milyon dolar tazminat ödendi.

thalidomide_main

İnsanların yaşamını kabusa çeviren olayın temelleri bundan yaklaşık 60 yıl önce ekim 1957’de atıldı. Arkasında dönemin başarılı ama son derece sayko doktorlarının olduğu bir ekip “Thalidomide” etkin maddeli “Contergan” adını verdikleri “masum” ilacı ürettiler. Böylece dünya tıp tarihinin en büyük utancı başlamış oldu: Thalidomide Faciası.

1280px-NCP14053.jpg

Dünyayı saracak kabus, Almanya Aachen’da başladı

Grünenthal firmasının ürettiği Contergan adlı ilaç hamilelerde uyku problemlerini ve sabahları duydukları kimi rahatsızlıkları gidermek için üretildi. 1957’den 1961’e kadar Batı Almanya’da piyasada kaldı, ilaç Avustrulya’ya kadar kıtalar arası bir dağıtım ağına çıkmıştı. Dönemin haberleşme ve etkileşim koşulları bugün gibi değildi. 50 ülkede satılan Thalidomide etkin maddesine sahip farklı ilaçlar vücutlara yayılmaya başlamıştı. Sonuç ağır oldu: 90.000’den fazla düşük, 10.000’den fazla sakat ve ölüm.

1051085_620x410

Reçetesiz satılan Contergan prospektüsünde “hamile kadınlar, anne ve çocuklar tarafından güvenle kullanılabileceği” yazıyordu. Oysa yeterli testler yapılmamış hatta kimi denemelerde toksit durumlar fark edilmişti. İlaç yine de piyasaya sürüldü ve dönemin en çok satan ürünlerinden oldu. Zamanla sayılar artmaya başladı. Bebeklerin elleri ve ayakları gelişemiyor, kasıktan ya da omuzdan kolsuz – bacaksız deforme uzuvlar ortaya çıkıyordu. Bebeklerde körlük ve sağırlığa da rastlanıyordu.

thalidomide-image-listelist-89.jpg

Thalidomide projesinin başında bulunan adam Nazi denilerek yargılanmıştı

Thalidomide projesinin başında bulunan adam Nazilerin yargılandığı ünlü Nürnberg Mahkemelerinde (sağda ayakta) hüküm giymiş Otto Ambros’tu.

otto-ambros-listelist-98.jpg

Aslında Grünenthal firmasının tarihinde Nazilerin yeri çok ayrıydı. Firma direkt Nazi partisi üyesi Witz kardeşler tarafından parfüm ve temizlik ürünleri geliştiren bir kimya şirketi olarak kuruldu. Bu şirket savaş sonrasında Nazi doktorları için gizli bir cennet olacaktı.

Aachen, savaş sonrası Nazilerin Güney Amerika’ya kaçış rotası üzerindeydi. Brüksel ve Hollanda bağlantılı bu hat yerel halk tarafından kaçışı simgeleyen “fare rotası” olarak adlandırılıyordu.

contergan-listelist1.jpg

İlaç piyasaya çıktıktan dört yıl sonra 1961 yılında Hamburg’lu bir çocuk doktoru olan Widukind Lenz tarafından mercek latına alındı. Lenz, özellikle erken hamilelik dönemindeki Thalidomide kullanımı ve kusurlu doğumlar ile ilgili kanıtları Grünenthal’a sundu. Kasım ayının ortalarına doğru firmanın artık kaçacak deliği kalmamıştı Contergan toplatılmaya başlandı.

97628.jpg

Davalar açılmaya başlanıyor. İlk dava Nisan 1970’de karara bağlanıyor. Grünenthal ilacın yıkıma uğrattığı ailelere toplam 100 Milyon Mark ödemeye mahkum ediliyor.

Türkiye’de hiç vaka olmamasının sebebini bu muhteşem doktora borçluyuz

Thalidomide’in mağduru olmayan sadece iki ülke olduğu söyleniyor: Türkiye ve Abd. Kimi kaynaklarda darbe döneminde ülkenin Thalidomide maddesine ve ilaca para ayıracak durumda olmadığının altı çiziliyor; fakat gerçek çok farklı.

Olayın ardında aynı zamanda İstiklal Madalyalı bir kahraman yatıyor: Ord. Prof. Dr. Süreyya Tahsin Aygün.Sureyya_Tahsin_Aygun_listelist-1

Bu bilim insanına çok şey borçluyuz. Thalidomide etkin maddeli ilaçlar tüm dünyada farklı isimlerle aspirin gibi satılırken, Prof. Aygün Sağlık Bakanlığı’nı ilaca karşı uyarıyor ve ülkeye girişine engel oluyor. Bugün ülkemizde Thalidomide kullanımına bağlı hiçbir vaka yoktur.

Thalidomide-Phillipa-Brandbourne.jpg

Amerika, Thalidomide’in ülkeye girişine engel olan Frances Oldham Kelsey adındaki doktoru milli kahraman ilan edip, dönemin başkanı Kennedy elinden ödüllendirirken, Prof. Aygün ülkemizde neredeyse şarlatan ilan edilmeye kalkışılıyor. Almanya’da adına enstitü kurulan bu değerli bilim adamımız ayrıca 1957 yılında amniyotik sıvıda ilk kök hücreyi geliştirmeyi başarmıştır.

Firma kapısında eylemci bir mağdur

Grünenthal fantastik tarihine rağmen bugün hala faaliyette olan, 2012 rakamlarıyla 975 Milyon Euro geliriyle dev bir şirket. Firmanın merkezi halâ kurulduğu yer olan Stolberg kasabasında. Kasaba aynı zamanda “Thalidomide çocukları” denilen mağdurlar tarafından sıkça ziyaret ediliyor. Firma çalışanlarının mağdurlarla dialoğa girmesi kesinlikle yasak. Stolberg’e gelen mağdurların bir çoğu artık firmanın güvenlikleri tarafından otomobillerinden dahi tanınır olmuş. Tabii ki onların içeriye girmesi kesinlikle yasak.

eylem-listelist.jpg

Thalidomide günümüzde de piyasada

Thalidomide bugün piyasada ve çok önemli işlere de yarıyor. Bu etken madde, cüzzam ve bazı kanser çeşitlerinde hatta aids tedavisinde dahi kullanılıyor. Thalidomide’in hamilelerde kesinlikle kullanılmaması gerektiği ilaç kapsüllerinin üzerine dahi resimlenerek basılıyor. Bu olayın ardından ilaç üretim ve denetimlerinde yeni standartlar belirleniyor.thalidomide-coupon-listelist.png

Reklamlar

4 Comments Kendi yorumunu ekle

  1. Oncelikle yazınızı şaşkınlıkla okudum ancak o dönemlerde bu tip vakalardan kurtulan ülkemizde maalesef günümüzde yani yaklaşık 50 yil sonra daha kötü sonuçları olan vakalar mevcut. Örneğin Çernobil faciasinin etkileri, yediğimiz GDO lu besinler, ağaçların kesilip avm yapılarak oluşturulan oksijensiz hava sahaları ve hatta ictigimiz su… Demem o ki; 50 yıl önce önlenebilir bu faciadan kurtulmusuz ama şu an maalesef ki onleyemedigimiz bir paradoksun içine girmisiz. Yazınızı çok beğendim bilgi için teşekkürler.

    Liked by 3 people

  2. kalembenkalem dedi ki:

    Yine müthiş bilgilendiri bir yazı daha araştırmalarınızı ilgiyle takip ediyorum yani yazı yazmanın dışında sizin yazılarını görmek için giriyorum. Umarım bu sadece beğen Çık yapmaktansa emeğinizi takdir edildiğini düşündurebildigim bir yorum olmuştur.

    Liked by 2 people

    1. Ti Yazar dedi ki:

      Güzel yorumunuz için çok teşekkür ederim

      Beğen

  3. siyahgolge dedi ki:

    👏👏👏

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.