Nikola Tesla – Thomas Edison Savaşı


 

Tarihte pek çok büyük rekabet yaşanmıştır ve kuşkusuz bu rekabetlerden en büyüğü tarihe yön veren iki deha arasında, yani Nikola Tesla ve Thomas Alva Edison arasındaydı.

img-04.jpg
Sol: Edison – Sağ: Tesla

Hayatı boyunca kendisine ait bir evi olmayan, otellerde yaşayan, hiç evlenmeyen ve en iyi dostu ünlü yazar Mark Twain ile güvercinler olan Sırp asıllı Hırvatistan doğumlu mucit Tesla, 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın ilk yarısında sayısız icat yaptı. Alternatif akım, kablosuz ampul, floresan lamba, elektron mikroskobu, radyo dalgası, telsiz, neon lamba, kablosuz telgraf, uzaktan kumanda, kablosuz elektrik aktarımı, elektromanyetik motor, elektrikli raylı sistem ve jeneratör gibi patentini aldığı, çoğu hayata geçirilmemiş yaklaşık 700 icat ve buluşun sahibi Tesla’dır.

img-05.jpg

Tesla paris’deki Continental Edison Company’de mühendislik yapmaya başlar. Continental Edison, 1882 yılında, Thomas Edison tarafından kurulmuştu. Patronu Tesla’dan öylesine etkilenmiştir ki, Thomas Edison ile tanışması için Amerika’ya gönderir. Edison Tesla’yı yanına alır ve kendi icadı olan doğru akım dinamolarını eğer baştan tasarlayabilirse 50.000 dolar ödeyeceğine söz verir. Tesla, alternatif akımla çok fazla ilgilenmez ama kendi araştırma laboratuarını kurmak için paraya ihtiyacı olduğundan projeyi kabul eder.

img-37.jpg

Aslında Edison’un bulduğu doğru akım, Tesla’nın alternatif akımından önce keşfedilmişti. Ancak alternatif akım, doğru akıma göre çok daha üstündü. Çünkü doğru akım, bugünün pili diyebiliriz, uzun mesafelere aktarıldığında telleri eritiyordu. Hatta bu sebeple, doğru akımın tercih edilmesi gerektiğini ispatlamaya çalışan Edison, elektriği iletebilmek için kısa aralıklar ile santraller inşa etmek zorunda kalıyordu. Ayrıca doğru akım, düşük ve yüksek voltlara kolaylıkla dönüştürülemiyordu. Tesla, bir yıl içinde yeni tasarımını başarıyla tamamlamıştır, ama parasını isteyince Edison sözünden dönecektir.

img-32.jpg
Edisonun Laboratuvarı

Edison’dan ayrılan Tesla, birkaç yıl inşaatlarda amelelik yapar. Ancak neredeyse hiç uyumaz ve çalışmalarını sürdürür. Genellikle kağıda dökmeden önce onları kafasında tasarlamaktadır. George Westinghouse 1888 yılında Tesla’ya alternatif akım konusundaki patentleri için tam 60.000 dolar ödeyecektir. Ülkeye elektrik dağıtımı için kullanılacak akım türünü belirlemek için birlikte Thomas Edison’a karşı bir savaş başlatırlar.

Blizzard_1888_01-245x300.jpg
Tesla’nın çalışmaları sırasında tüm şehir kablolarla dolmuştur

Tesla’nın sisteminin daha üstün niteliklere sahip olduğunu Edison da biliyordu. Bu yüzden alternatif akımı karalamak için propagandalara başvurur. Bu dönem, daha sonraları Akımların Savaşı (“War of the Currents” veya “Battle of Currents”) adıyla anılacaktı.

img-09.jpg

Edisonu’un şirketindeki mühendisler dünyanın ilk elektrikli sandalyesini tasarlar. Bu elektrikli sandalye alternatif akımla çalışımaktadır. Sonra da alternatif akımın ne kadar tehlikeli olduğunu göstermek için o düzeneği sokaktan topladıkları başıboş kedi ve köpekleri medyanın önünde öldürmek için kullanmaya başlarlar. En görkemli gösteri ise bir filin Coney Adası’nda elektrikle öldürülmesi olacaktır.  Elektrikli sandalye, ilk olarak 6 Ağustos 1890’da bir mahkumu idam etmek amacıyla kullanılır.

img-07.jpg

Edison, karalamalarda başarısız olacaktır ancak başarısızlıktan yılacak değildi. Hapishanelerde uygulanan elektrikli sandalye ile idam prosedürüne yeni bir isim verilmesini teklif etti: “Westinghouselanmak”. Ancak bu teklif kabul görmedi.

img-40.jpg

Peki, bu akımlar savaşını kim kazandı derseniz. Aklınızdan ilk Edison geçiyor olmalı, ama maalesef doğru cevap Nicola Tesla olacaktı.

img-33.jpg

Edison’un tüm karalama çabalarına karşın alternatif akımın avantajları o kadar netti ki, hükumet Niyagara Şelaleleri’nin gücünden yararlanmaya karar verince Tesla’nın sistemini Edison’unkine tercih eder. Santraldeki jeneratörlerin üzerinde, Tesla’nın adı yer alacaktır.

img-31.jpg
Tesla’nın lambası

Edison’u teskin edebilmek için, şelaledeki santralden gelen elektriğin iletim hatları, General Electric’e bırakılır.

img-08.jpg

Tarih, Nicola Tesla yı sadece radyonun kaşifi olarak göstermiş olsa da, aslında pille çalışan cihazlar hariç dünyadaki bütün elektrik alternatif akım şeklinde kullanılmaktadır.

img-02.jpg

img-34.jpg

 

 


Mustafa Tunahan Yıldız

mustafatunahanyildiz@gmail.com


 

 

Reklamlar

2 Comments Kendi yorumunu ekle

  1. gguntepe dedi ki:

    Hayatını bilime adamış bir insan. Sırf kendi çalışmalarını yapabilmek için hamallık yapıp kazandığı parayla kendi projelerini gerçekleştirmeye çalışıyordu. Denildiği gibi Tesla’nın fikirleri halen daha bizim zamanımızın çok ötesinde. Eğer Tesla olmasaydı bugün tasarruf ampülü dediğimiz şey olmazdı ve gökyüzünü kablolardan göremezdik kimbilir. Bilim Tesladır bence.

    Liked by 2 people

  2. Çok bilgilendirici ve ilginç görsellerle süslenmiş bir yazı olmuş.

    Liked by 1 kişi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.