II. Dünya Savaşının dönüm noktası : Barbarossa Harekatı

Barbarossa Harekatı
22 Haziran 1941 – 5 Aralık 1941

Giriş ve Bilgiler

Almanyanın(3.Reich) Sovyetler Birliğini işgali için bir kod adı idi. Harekat ismini Osmanlı Kaptan-ı deryası Barbaros Hayreddin Paşadan almıştır.Tamam bu kelimeyi uydurdum  Gönül isterdiki  isim Barbaros Hayrettin Paşa’dan esinlenseydi ama maaalesef öyle değil ve böyle birşey beklediyseniz sizide üzmüş  olacağım  İsmini Kutsal Roma Cermen İmparatoru Heinrich Barbarossa’dan almaktadır.

Savaştan önce ve Sovyet Alman İlişkileri

Aslında Sovyetler birliği Milletler Cemiyetine üyeydi. Ancak, Polonya ve Finlandiya savaşları yüzünden ve en önemlisi Molotov Ribbentrop Antlaşması yüzünden Cemiyetten atılmıştı. Anlicağınız şuanlık birşeyin üyesi değildi. Burada dikkatinizi çekmek isterim Joachim von Ribbentrop(Nazi Almanyası Dışişleri bakanı) ve Vyaçeslav Molotov(Rus dış işleri bakanı) adındaki bakanların soy isimlerinin birleşimi ile olan(Molotov Ribbentrop) ismini almıştır.

Bundesarchiv_Bild_183-1984-1206-523,_Berlin,_Verabschiedung_Molotows.jpg
Molotov ve Ribentrop

Bu antlaşmaya göre Almanya ve Sovyetler Saldırmazlık antlaşması izmalayacaktı bu Antlaşmaya göre Doğu Polonya Sovyetlere bırakılacaktı ve II. Dünya savaşıda Polonya İşgali ile başlayacaktı.

250px-MolotovRibbentropStalin
Molotov Ribentrop Paktının imzalanması

Hitlerin bu antlamayı yapmasının nedeni batıda ard arda gelen görüşmelerin (Münih antlaşması gibi çekoslavkya’nın sutedler bölgesinin Almanyaya verilmesi) Almanyanın Batı ile yaptığı ittifaklara güveni azalan Stalin, yaklaşan savaş için hazırlıkları tamamlamak için gerekli olan zamanı kazanabilmek maksadıyla Hitler’le anlaşmaya karar vermişti.

Harekatın ortaya çıkışı

Bu savaş fikri Hitlerin savaştan önce bile aklındaydı. Bu operasyon bir generalin vs değil hitlerin kendi fikri idi. Hitler kavgam(Mein Kampf) kitabında yazdığı Lebensraum(Doğu Avrupa’da Almanya sınırları dışında yaşayan Alman azınlıkların Almanya’nın hakimiyetinde birleştirilmesi ve yeni toprakların kolonizasyonu ile beraber Alman popülasyonunun bu topraklara yerleştirme politikasıdır.) ve “yaşam alanına” ihtiyaç duyduğunu belirtmiştir. Bende belirtmek isterimki Sovyetler 2.Dünya savaşından sonra 22.403.000 km2’lik yüzölçümüyle dünyanın en büyük ülkesiydi. Peki böyle alana ihtiyaç duyan ve almayada petrol eksikliği olması, petrolle dolu kafkaslar ve büyük bir ülke olan Sovyetlere saldırmayı Hitler neden istemesinki değil mi? bir taşla iki kuş vurmuş olacaktı

Fall_Barbarossa_1
Barbarossa Harekatının Belgesi

Komutanlar, liderler ve ülkelerin savaştaki durumları

Öncelikle harekat öncesi sovyetlerin ve mihver devletlerinin askeri durumlarına bakalım :

Mihver devletleri

Almanya,Romanya, Finlandiya

Adolf Hitler(komutan olarak değil, Ülkeyi yöneten kişi listenin başında oluyor) 

Gerd von Rundstedt Generalfeldmarschall

Mihver Devletleri mevcudu

Mihver Toplamı : 3,9 milyon (yedekleri kapsar)
3.200 tank
4.389 uçak
46.000 Top parçaları

Sovyetler Mevcudu

Kuzey Cephesi7. Ordu8. Ordu48. Ordu52. Ordu54. Ordu55. OrduKuzeybatı Cephesi11. Ordu27. Ordu34. OrduBatı Cephesi3. Ordu10. Ordu13. Ordu16. Ordu19. Ordu20. Ordu22. Ordu24. Ordu28. Ordu40. Ordu50. OrduGüneybatı Cephesi5. Ordu6. Ordu12. Ordu21. Ordu26. Ordu37. OrduGüney Cephesi9. Ordu18. Ordu

Sahil Ordusu

4,2 milyon başlangıçta (sonra 5 milyondan fazla)
12 – 15.000 tank,
35 – 40.000 uçak (11.357 adeti 22 Haziran 1941’de savaşa hazır)

Sovyetlerin Yayılması

Harekat başlamadan önce, Almanya Parise girdikten sonra Sovyetlerde Baltık Ülkelerini(Letonya,Litvanya,Estonya) İlhak etmesi sonucu Almanlar ile Sovyetler birbirlerinin sınırlarına yakınlaşmıştı zira Litvanya Baltık taraflarında adeta sovyet alman tampon bölgesi oluyordu ve bu ilhak gerçekleşmeden önce Almanya sovyetler ile sadece doğu polonyada sınır idiler

cYcrL.png


Bu gördüğünüz Sınır II.Dünya Savaşından ve Polonyanın bölünmesinden önce Sovyet Alman sınırı.

Deutsch-Sowjetischer Freundschafts- und Grenzvertrag vom 28. September 1939 - die neue Grenzziehung durch die Aufteilung Polens

Bu sınır ise Polonya işgali ve bölünmesi. Sovyet Alman Sınırı gördüğünüz gibi, Almanya sovyetlerle sadece Doğu Polonya bölgesinde sınır idi ve Litvanya ilhak edildikten sonra Almanya ile Sovyetler direk sınır komşusu oldular, arada bir ülke vs olmadan. Direk.
Almanya İngiliz ablukası nedeniyel Denizden Petrol getiremiyordu. Ve Almanya, Petrol sahası olan Romanyaya  petrol açısından bağımlıydı ve Stalinin  Besarabya ve kuzey Bukovina’yı boşaltmasını istemesi için Romanyaya Ultimatom vermesi ve o bölgeleri İstemesi Almanya için ciddi bir endişe duyuluyordu. Aslında Alman Sovyet Saldırmazlık Paktın’da(Molotov Ribbentrop)  Besarabya Sovyetler Birliği’nin etki alanında kabul edilmişti ama, Bukovina için bir madde yoktu. ve Sovyetler birligi Besabya ve Kuzey Bukovinayı 28 Haziran 1941 tarihinde işgal etti.

Alman Sovyet ilişkilerinin kötüleşmesi

Almanyanın Romanyayı garantilemesi,  Ribbentropun, 16 Eylül’de kuzey Norveç’e gönderilecek takviye kuvvetlerinin Finlandiya üzerinden geçeceklerini bildirmesi ve üçlü pakt gibi çeşitli sebeplerini başlıklar halinde inceleyeceğiz.

Ribbentrop’un Bildirisi

Almanya Dış İşleri Bakanı Ribbentrop’un 16 Eylülde Kuzey Norveçe gönderilecek takviye kuvvetlerinin Finlandiyadan geçeceğini bildirmişti. Ancak Stalin bu durumdan çok rahatsız ve tedirgin olmuştu, haklıydıda. Çünkü Stalin Naziler ile aralarının açıldığının farkındaydı ve başka sınırına asker konuşlandırmasıda onu tedirgin etmişti. Yani şunu şöyle özetlememiz gerekirse : Diyelimki mahallenizin dar bir geçidi var ve orayı siz tutuyorsunuz(Avrupadaki Nazi Sovyet Sınırı) ve diğer geçitleri başkaları tutuyor(Finlandiya) ve düşmanınız sizin tuttugunuz geçidin önüne askerlerini koyuyor ve diğer kişilerin tuttuğu geçidede koyuyor. Bu durumdan sizde tedirgin olurdunuz değil mi?

Üçlü Pakt

1939 yılında Almanya İle İtalya Arasında Yapılan Çelik Paktına Japonyanında katılması İle Meydana gelen pakttır.  Üçlü Pakta geçmeden önce size Çelik Paktındanda Bilgi vereyim:

Çelik Paktı

Pakt başlangıçta Japonya , İtalya ve Almanya arasında üç taraflı bir askeri ittifak olarak hazırlandı . Japonya, paktın odak noktasının Sovyetler Birliği olmasını istese de, İtalya ve Almanya, İngiltere ve Fransa’nın hedeflemesini istedi . Bu anlaşmazlık nedeniyle, Japonya  olmadan antlaşma imzalandı ve 22 Mayıs 1939’da İtalya’nın dışişleri bakanları Galeazzo Ciano ve Almanya’nın Joachim von Ribbentrop tarafından imzalanan Faşist İtalya ve Nazi Almanyası arasında bir antlaşma Dostluk-İttifak antlaşması oldu .

Çelik Paktında’ki maddeler şunlar idi :I.Maddeİmzalayan devletler, genel çıkarların veya bir bütün olarak Avrupa durumunun anlaşılmasına varabilmek için birbirleriyle sürekli irtibat halinde kalacaktır. II.Maddeİmzalayan devletlerin  ortak menfaatlerinin, herhangi bir türde uluslararası olaylarla tehlikeye girmesi durumunda, bu menfaatleri korumak için gerekli önlemler hakkında derhal konsültasyona gireceklerdir. imzalayan devletlerden birinin güvenliğinin veya diğer hayati çıkarlarının dışarıdan tehdit edilmesi halinde, diğer imzalayan devlet tehdit altındaki Tarafa bu tehdidi ortadan kaldırmak için tam siyasi ve diplomatik desteğini verecektir.III.Maddeİmzalayan devletlerin istek ve umutlarına karşı, bir diğerinin başka bir iktidarla ya da başka güçlerle askeri komplikasyonlara karışması halinde, diğer imzalayan devlet derhal bir müttefik olarak kendi tarafına adım atacak ve bütünüyle destekleyecektir. destek askerleri kuvvetleri karada, denizde ve havada olabilir. IV.MaddeHerhangi bir durumda, Madde III’ün ittifak yükümlülüklerinin hızla uygulanmasını sağlamak için, iki imzacı devletlerin  hükümetleri askeri alandaki ve savaş ekonomisi alanındaki işbirliğini daha da yoğunlaştıracaktır. Benzer şekilde, iki Hükümet, bu Paktın pratik uygulaması için gerekli olan diğer tedbirleri düzenli olarak bilgilendireceklerdir. İki Hükümet, Madde I ve II’de belirtilen amaçlar için Dışişleri Bakanları’nın talimatıyla daimi komisyonlar oluşturacaklardır. V.MaddeBu noktada, imzalayan devletler, ortaklaşa yürütülen bir savaş durumunda, herhangi bir ateşkesin veya barışın sadece birbirleriyle tam bir anlaşma içinde oldukları zaman imzalanır.VI.Maddeİki imzacı devlet, kendileriyle dost olan Güçler ile ortak ilişkilerinin öneminin farkındadır. Gelecekte bu ilişkileri sürdürmeye ve bunları bu yetkilere bağlayan ortak çıkarların yeterli gelişimini teşvik etmeye kararlılar. VII.MaddeBu Pakt imzalanmasının hemen ardından yürürlüğe girer. İki imzacı ülke, paktın geçerliliğinini ilk günden  10 yıl içinde tespit ettikten sonra kararlaştırırlar. Bu paktın zamanı sona ermesinden önce , Paktın geçerliliğinin uzatılmasıyla ilgili bir anlaşmaya varacaklar.

Ek protokoller

İki kısma ayrılan Çelik Paktının gizli ek protokolleri, Paktın imzalanması sırasında kamuya açıklanmamıştır. 

Birinci bölüm, ülkeleri ortak askeri ve ekonomik işbirliklerini hızlandırmaya çağırırken, ikinci bölüm iki ülkenin “basın, haber servisi ve propaganda konularında ” Roma – Berlin Mihver devletleri(italya almanya) güçlerini ve imajlarını birleştirmek üzere işbirliği yapmasını taahhüt etmiştir .  Buna yardımcı olmak için, her ülke kendi ülkesinin “bir ya da birkaç uzmanını” diğerinin başkentine, o ülkenin Dışişleri Bakanı ile yakın irtibatlarda bulunmaktaydı.

Pakt hakkında bilgiler

Mussolini, aslında paktın  ismini “Kanın Paktı” olarak yapmıştı   ama İtalya’da kötü bir şekilde karşılanacağını düşünerek ismin  “Çelik Paktı” olmasına karar kılmıştır. 

Patto-acciaio
Galeazzo Ciano, Adolf Hitler ve Joachim Von Ribbentrop, Berlin’deki Reichskanzlei’da Çelik Paktı’nın imzalaması

Üçlü Savunma Paktı

Üçlü Pakt olarak da bilinen savunma Paktı.
Almanya , İtalya ve Japonya tarafından Berlin’de 27 Eylül 1940 tarihinde imzalanan savunma antlaşmasıdır.

CtWHFlSW8AA_qHt.png
Üçlü paktın İmzalanması.  soldan, soldan sağa oturanlar : Saburō Kurusu(Japonya’yı temsil ediyor), Galeazzo Ciano (İtalya) ve Adolf Hitler (Almanya)

sırasıyla Joachim von Ribbentrop , Galeazzo Ciano ve Saburō Kurusu . Sonunda Macaristan (20 Kasım 1940), Romanya (23 Kasım 1940), Bulgaristan (1 Mart 1941) ve Yugoslavya’nın (25 Mart 1941) yanı sıra Slovakya’nın Alman devleti tarafından birleştirilen savunma amaçlı bir askeri ittifaktı .(24 Kasım 1940 slovakyanın katılması). İtalya, yunanistana savaş açtığı zaman almanyanın “ya bize katılın ya da işgal edelim” dediginde bulgaristan pakta katılmıştı ve romanyada sovyetlere karşı pakta katılmakta istekliydi ancak yugoslavya katılmak istemedi ve işgal edildi (Bulgaristan, Macaristan ve Romanya yardımıyla) ve ülke bölünerek  Hırvatistan Bağımsız Devleti olarak bilinen İtalyan-Alman destekli faşist rejim kuruldu ve 15 Haziran 1941’de pakt’a katıldı.

Üçlü Savunma Paktı öncelikle  ABD’ye yöneltilmişti . Pratik etkileri sınırlıydı, çünkü İtalyan-Alman ve Japon operasyonları dünyanın farklı taraflarındaydı ve yüksek müteahhitlik güçleri farklı stratejik çıkarlara sahipti. Bazı  işbirlikleri yapıldı ve Japonların Birleşik Devletlere savaş ilanı, buna gerek kalmasa da, Üçlü Pakt’ın diğer tüm imzacı devletlerininde amerika’ya savaş açmasını sağladı. Yani şunu şöyle özet geçersek 3. pakt ülkelerin birbirlerini garantilemesi gibi. yani bir devlet 3’lü pakttan bir devlete saldırır ya da imzacı devletten birisi savaş açarsa diğerleride savaş açıyordu. Ayrıca  balkanlardaki ülkelerin pakta alınmasının sebebi müttefiklere veya başka bir birliğe katılmamaları içindi.

Paktın Maddeleri

Japonya, Almanya ve İtalya hükümetleri,diğer ülkelerin kendilerine  uygun yerlerinin verileceği, ve kalıcı bir barışın emsali olarak görülüyor, sırasıyla Büyük Doğu Asya ve Avrupa bölgelerindeki çabalarında birbirleriyle işbirliği yapmaya karar verdiler. onların, halkların karşılıklı refahını ve refahını teşvik etmek için hesaplanan yeni bir düzenin kurulmasını ve sürdürülmesini sağlamaktı. Üstelik, üç devletin, dünyanın diğer alanlarındaki uluslara karşı işbirliğini ve dünya barışı gerçekleştirme amacıyla kendi başlarına benzer çizgilerle yöneltme eğiliminde olmuşlardı. Buna göre, Japonya, Almanya ve İtalya  aşağıdaki gibi anlaştılar:

I.Madde
Japonya, Avrupa’da yeni bir düzenin kurulmasında Almanya ve İtalya’nın liderliğini tanır ve saygı gösterir.

II.Madde
Almanya ve İtalya, Büyük Doğu Asya’da yeni bir düzenin kurulmasında Japonya’nın liderliğini tanımakta ve saygı duymaktadır.

III.Madde
Japonya, Almanya ve İtalya, söz konusu hatlar üzerindeki çabalarında işbirliği yapmayı kabul ederler. Aynı zamanda, Avrupa Parlamentosu veya Japon-Çin çatışmasında yer almayan bir Gücün, Akit Taraflardan birinin saldırıya uğraması halinde, tüm siyasi, ekonomik ve askeri araçlarla birbirlerine yardım etmeyi taahhüt ederler.

IV.Madde
Bu paktın uygulanmasına yönelik olarak, Japonya, Almanya ve İtalya Hükümetleri tarafından atanacak ortak teknik komisyonlar, gecikmeksizin bir araya gelecektir.

V.Madde
Japonya, Almanya ve İtalya, yukarıdaki anlaşmanın, şu anda mevcut olan üç imzacı devlet(almanya,italya,japonya) ve Sovyet Rusyası arasındaki siyasi statüyü hiçbir şekilde etkilemediğini teyit etmektedir.

VI.Madde
bu sözleşme imzalandıktan sonra derhal geçerli olur ve yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on yıl sonra yürürlükte kalır. Söz konusu sürenin sona ermesinden önce, imzacı ülkeler, herhangi birinin talebi üzerine, yenilenmesi için görüşmelere başlayacaktır.

1024px-Tripartite_Pact_27_September_1940
Üçlü Paktın Japonca versiyonu.

Burada ilgili hükümetler tarafından usulüne uygun olarak yetkilendirilmiş imzacılar bu anlaşmayı imzalamış ve imzalarına iliştirmişlerdir.

Antlaşma Berlin’de 27 Eylül 1940’da 27. günde, Showa’nın 15. yılının 27. gününde (İmparator Hirohito’nun hükümdarlığı zamanında) yapıldı.

Almanya ve Japonya , 1936 Anti-Comintern Paktı’nın imzalanmasıyla teknik olarak müttefik olmasına rağmen, Almanya ile Sovyetler Birliği arasındaki 1939 Molotov-Ribbentrop Paktı , Japonya’ya sürpriz oldu. Kasım 1939’da, Almanya ve Japonya, aralarında “isteksiz ittifak” adında “Japonya ve Almanya arasındaki Kültürel İşbirliği Anlaşması” nı imzaladılar.

İlerleyen zamanlarda imzalayanlar

Anlaşmanın 27 Eylül ‘de imzalanmasını takiben düzenlenen bir törende, Ribbentrop imzacıların gelecekte yeni imzacıları kabul etmeye açık olduklarını öne sürmüştü. Deutsche Allgemeine Zeitung ş (DAZ) sözlerini böyle bildirmiştir.

Paktın amacı, her şeyin ötesinde, dünyaya mümkün olan en kısa zamanda barışı sağlamaktır. Bu nedenle , barışçıl durumların restorasyonuna katkıda bulunma niyetiyle, bu bloğa ( der diesem Block beitreten will ) katılmak isteyen herhangi bir Devlet , içtenlikle ve minnetle, hoş karşılanacak, ekonomik ve politik olarak yeniden örgütlenmeye katılacaktır.

Bununla birlikte, resmi Deutsches Nachrichtenbüro (DNB), basın mensuplarının çoğunun yanı sıra, ” pakt’a karşı iyi niyet gösterme” (der diesem Pakt wohlwollend gegenübertreten) yerine, “katılmak” kullanılmıştır. Başlangıçta, diğer ülkelerin anlaşmalara katılması ve Ribbentrop’un yanlış konuşması öngörülmüş olması muhtemeldir. Dolayısıyla, DNB’deki resmi kayıt, diğer devletlerin “katılımı” na atıfta bulunmak için sözlerini düzeltmişti, ancak süreçte garip ifadelerde kullanmıştı.

İtalyan dışişleri bakanı Ciano, pakta daha küçük devletler ekleyerek 20 Kasım 1940’a kadar, paktın zayıflattığını ve işe yaramaz bir diplomasi hamlesi olduğunu savunarak tartışmaya karşı çıktı.

Berlin, Japanische Botschaft
Berlin’deki Japon büyükelçiliği, Eylül 1940’ta üçlü Paktı imzalayan ülkelerin bayrakları asıldı.

Macaristan

Romanya

Slovakya

Bulgaristan

Yugoslavya

Hırvatistan

üçlü pakt başka bir yazım olduğu için hızlıca geçiyorum dolayısıyla bu yukarıdaki devletlerin neden katıldığı başka bir yazı 

Almanların Savaş öncesi planlamaları

Almanlar, Balkanlar’daki  savaş bitmeden bile Sovyet sınırına yakın birlikler toplamaya başladılar. 1941 yılının Şubat ayının üçüncü haftasında, Romanya-Sovyet sınırında, 680.000 Alman askeri toplandı. Hitler, saldırıya hazırlık olarak, Sovyet sınır bölgelerine 3 milyon Alman askeri ve yaklaşık 690.000 Axis(mihver) askeri taşıdı. Ek Luftwaffe operasyonları, saldırıdan aylar önce Sovyet topraklarında çok sayıda hava gözetleme görevini içeriyordu.

Wehrmacht_Panzergruppe_3_пад_Пружанай_1941
Haziran 1941 Pruzhany yakınındaki yolda Alman 3. Panzer Ordusunun personelleri

Sovyet Yüksek Komutanlığı bu durumdan endişe duysa da Stalin, Üçüncü Reich’in Molotov-Ribbentrop Paktı’nı imzaladıktan iki yıl sonra saldırı olasılığının düşük olduğunu düşünmesi Sovyetlerin yavaş ilerlemesiyle sonuçlandı. Bu gerçek, Sovyetlerin tehdidini tamamen gözden kaçırmadı.Alman işgalinden önce de Mareşal Semyon Timoşenko, Sovyetler Birliği’nin “en önemli ve en güçlü düşmanı” olarak Almanlara atıfta bulundu ve Temmuz 1940’ta Kızıl Ordu Genelkurmay Başkanı Boris Shaposhnikov, üçlü bir ön hazırlık yaptı. Alman işgalinin nasıl görüneceğine yönelik saldırı planı, gerçek saldırıya çok benziyordu. Nisan 1941’den beri, Almanlar Haifisch Operasyonu ve Harpune Operasyonunu kurup Britanya’nın gerçek hedef olduğunu göstermeye çalışıyorlardı. Norveç’teki bu benzetilmiş preparatlar ve İngiliz Kanalı kıyılarında gemi yoğunluğu, keşif uçuşları ve eğitim çalışmaları gibi aktiviteler yer aldı.barbarossa’nın başlangıçta planlanan 15 Mayıs tarihinden itibaren 22 Haziran 1941 (38 günlük bir gecikme) tarihine kadar ertelenmesinin nedenleri tartışılmaktadır. En çok atıfta bulunulan neden, Nisan 1941’de Yugoslavya’yı istila etmenin beklenmedik bir  durumudur. Tarihçi Thomas B. Buell, ilk Alman planlamasına dahil olmayan Finlandiya ve Romanya’nın işgale katılmak için daha fazla zamana ihtiyaç duyduğunu göstermektedir. Buell, olağandışı ıslak bir kışın, ilkbaharın sonuna kadar nehirleri tam su baskınında tuttuğunu da ekliyor. Balkanlar savaşının sona ermesinden önce meydana gelmiş olsalar bile, seller daha önceki bir saldırıyı cesaretlendirmiş olabilir.

Gecikmenin önemi hala tartışılmaktadır. 1990 yılında William Shirer, Hitler’in Balkan savaşının Barbarossa harekatı’nın başlamasını birkaç hafta geciktirdiğini ve böylece tehlikeye attığını savundu. Pek çok tarihçi, 22 Haziran başlangıç ​​tarihinin Alman taarruzunun Eylül ayına kadar Moskova’ya ulaşması için yeterli olduğunu savunuyordu. Antony Beevor, 2012’de Balkanlarda Alman saldırılarının neden olduğu gecikme hakkında, Barbarossa’nın nihai sonucuna “en az fark ettiğini” söyledi.

Almanlar, bağımsız bir alay, bir ayrı motorlu eğitim tugayı ve Barbarossa için 153 bölük görevlendirdi. Bunlar arasında, üç ordu grubunda 104 piyade, 19 panzer ve 15 motorize piyade bölümü, fethedilen topraklarda faaliyet gösteren dokuz güvenlik birimi, Finlandiya’da dört bölük ve iki OKH’nin(Oberkommando des Heeres OKH Alman Ordusunun Yüksek Komutanlığı, üst Komutası.)

doğrudan kontrolü altındaki yedekler. Bunların 3,350–3,795’i tank, 770–4,389 uçak (Luftwaffe’nin yüzde 65’i), 7,200–23,435 topçu parçası, 17.081 harcı, yaklaşık 600.000 motorlu araç ve 625.000-700.000 atı olmak üzere 6.867 zırhlı aracı bulunuyordu. Finlandiya işgal için 14 bölük  ve Romanya Barbarossa boyunca 13 bölüğü ve sekiz tugayı sundu. Arktik Okyanusu’ndan güneye doğru Karadeniz’e kadar uzanan bir cepheye yerleştirilen 3,8 milyon personel olan mihver kuvvetlerinin tamamı OKH tarafından kontrol ediliyordu ve bu üç ordunun yanında ordu Norveç , Ordu Grubu Kuzey, Ordu Grubu Merkezi ve Ordu Grubu Güneyinde organize edildi. Luftflotten (hava filoları, ordu gruplarının hava kuvvetleri eşdeğeri) ordu gruplarını destekledi: Kuzey için Luftflotte 1, Merkez için Luftflotte 2 ve Güney için Luftflotte 4.

Ordu Norveç uzaktaki Kuzey İskandinavya’da ve Sovyet topraklarını sınırlayacaktı.

170px-Hitler_and_von_Brauchitsch_1941
OKH komutanı Mareşal Walther von Brauchitsch ve Hitler, Hitler’in  Barbarossa planın  ilk günlerinde çalışmalar yapıyor.

Ordu grubu Kuzey, Baltık ülkelerinden geçerek Kuzey Rusya’ya doğru ilerleyecekti, ya Leningrad şehrini ele geçirerek ya da imha ederek Fin kuvvetleri ile bağlantı kuracaktı. En çok zırh ve hava gücü ile donatılmış ordu grubu, Ordu Grubu Merkez, Polonya’dan Belorussia’ya ve Rusya’nın batı-orta bölgelerine doğru saldırı yapacak ve ardından Smolensk’e ve oradanda Moskova’ya ilerleyecekti. Ordu Grubu Güney, Ukrayna’nın yoğun nüfuzlu ve tarımsal kalbine saldırmak için Kiev’i alarak, petrol zengini Kafkasya’yı kontrol etmek amacıyla güney SSCB’nin stepleri üzerinde doğuya doğru devam etmeden önce Kiev’i ele geçirecekti. Ordu Grubu Güney, 198 mil (319 km) boşlukla ayrılan iki bölüme yerleştirilecekti. Ordu grubunun sadece panzer grubunu içeren kuzey kesimi, Güney Polonya’da Ordu Grubu Merkezi’nin hemen yanındaydı ve güney kısım Romanya’da bulunuyordu.

Gerideki Alman kuvvetleri (çoğunlukla Waffen-SS ve Einsatzgruppen birimleri), kontrol ettikleri bölgelerdeki herhangi bir partizan faaliyetine karşı koymak için fethedilen topraklarda faaliyet göstereceklerdi ve esir edilen Sovyet siyasi komiserleri ve Yahudileri icra edeceklerdi. 17 Haziran Reich Ana Güvenlik Büro (RSHA) başkanı Reinhard Heydrich,(putin değil  )

HIMMLER AND HEYDRICH 1938

elli Einsatzgruppen komutanına “Sovyet topraklarındaki Yahudileri ortadan kaldırma politikası, en azından genel anlamda” diye bir özet verdi. Einsatzgruppen, onlara benzin ve yiyecek gibi malzemeler sağlayan Wehrmacht’ın birimlerine atanırken, bunlar RSHA tarafından kontrol ediliyordu. Barbarossa’nın resmi planı, ordu gruplarının sınır savaşlarını kazandıktan ve Kızıl Ordu’nun güçlerini sınır bölgelerinde yok ettikten sonra, ince yayılmadan eşzamanlı olarak birincil hedeflerine özgürce ilerleyebileceklerini varsaydı.

Sovyet Hazırlıkları

1930’da, savaş öncesi dönemde ve daha sonrasıında Sovyetler Birliği’nin Mareşali olan ve savaş alanında önde gelen bir askeri teorisyen olan Mikhail Tukhachevski, Kremlin’e, kitlesel silah üretimi için gerekli kaynaklara devasa yatırımlar yapmak için lobi çalışması yapan bir not gönderdi.

Mikhail_Tukhachevsky

“40.000 uçak ve 50.000 tank” 1930’ların başlarında, Kızıl Ordu için modern bir operasyonel doktrin, 1936 Saha Yönetmeliği’nde Derin Savaş Kavramı biçiminde geliştirilmiş ve ilan edilmiştir. Savunma harcamaları da 1933’te gayri safi milli hasılanın yüzde 12’sinden 1940’a kadar yüzde 18’e çıkmıştır.
Stalin’in 1930’ların sonlarında, Alman işgali sırasında 22 Haziran 1941’de sona ermemiş olan Büyük Çöküş(Sovyet Derin Savaş olarak da bilinen derin operasyon (Rusça: Глубокая операция, glubokaya operatsiya), 1920’lerde ve 1930’larda Sovyetler Birliği’nin silahlı kuvvetleri için geliştirdiği askeri bir teoriydi. Düşman güçleri sadece temas hattında değil, savaş alanının derinliği boyunca yok etmeyi, bastırmayı veya dağınıklaştırmayı vurgulayan bir ilkeydi.)

Stalinin Ordusunda yaptığı temizlik

sırasında, Kızıl Ordu subay kollarının büyük bir kısmı, Stalin tarafından siyasi nedenlerden ve düşmanla işbirlirliği yaptı gerekçesiyle öldürüldü ya da sürgüne gönderildi. Bu olay Great Purge(Büyük Temizlik) olarak bilinmektedir. 1935’te atanan Sovyetler Birliği’nin beş sanığından sadece Kliment Voroshilov ve Semyon Budyonny Stalin’in tahliyesinden sağ kurtuldular. Tukhachevski 1937’de öldürüldü. 16 ordu komutanından 15’i, 57 komutanın 50’si, 186 bölük komutanlarından 154’ü ve 456 albaydan 401’i öldürüldü ve diğer birçok polis memuru görevden alındı. Toplamda yaklaşık 30.000 Kızıl Ordu personelinin bu temizlik sırasında öldürüldüğü düşünülüyor. Stalin, politik komisarların bölünmüşlük düzeyindeki ve altındaki rolü, ordunun rejime karşı siyasi sadakatini denetlemek için denetimini daha da vurguladı. Komiserler, nezaret ettikleri birimin komutanınınkine eşit bir pozisyonda bulundular. Fakat Kızıl Ordu’nun Polonya ve Kış Savaşı’ndaki kötü performansının ardından, silahlı kuvvetlerin siyasi itaatini sağlama çabalarına rağmen, Büyük Temizlik sırasında görevden alınan subayların yaklaşık yüzde 80’i 1941’de yeniden görevlendirildi. Ocak 1939 ve Mayıs 1941’de 161 yeni bölük aktive edildi. Bu nedenle, tüm subayların yaklaşık yüzde 75’i, 1941’de Alman işgali başlangıcında bir yıldan az bir süre için pozisyonda olmasına rağmen, kısa süreli işlerin çoğu sadece tahliye ile değil aynı zamanda hızlı artışla da ilişkilendirilebilir. askeri birimlerin oluşturulmasında.

Sovyetler Birliği’nde, Aralık 1940’ta generallerine konuşan Stalin, Hitler’in kavgam kitabındaki Sovyetler Birliği’ne ve Hitler’in Kızıl Ordu’nun kendisine hazırlanmak için dört yıla ihtiyaç duyduğu inancına yaptığı atıflardan bahsetti. Stalin “daha ​​erken hazır olmalıyız” ve “savaşı iki yıl daha ertelemeye çalışacağız” dedi. Ağustos 1940’ta İngiliz istihbaratı, Hitler’in gayri resmi olarak onaylamasından sadece bir hafta sonra Sovyetlere saldırmak için Alman planına(barbarossa)  dair ipuçları aldı.İngiltere bir  saldırı geleceği hakkında stalini uyarmıştı. Ancak Stalin’in İngilizlere duyduğu güvensizlik, Sovyetler Birliği’ni kendi taraflarındaki savaşa sokmak için tasarlanan bir hile olduğunu düşündü onların uyarılarını görmezden geldi. 1941’in başlarında, Stalin’in kendi istihbarat servisleri ve Amerikan istihbaratı yaklaşan bir Alman saldırısının düzenli ve tekrarlanan uyarılarını verdiler.sovyet casus Richard Sorge da Stalin’e Alman saldırısının tarihini bile vermişti, ancak Sorge ve diğer muhabirler daha önce gerçek istiladan önce farklı şekilde geçen farklı istila tarihleri ​​vermişti.

tarihi_kisiler_richard-sorge2-jpg_373205390_1432393698
Richard Sorge

Stalin  Genel olarak bir saldırı olasılığı olduğunu düşündü ve bu nedenle önemli hazırlıklar yaptı, ancak Hitler’i kışkırtma riskine girmemeye karar verdi. yani özetlemek gerekirse  Stalin, “bana yalan istilalarda söylediler güvenmiyorum ama saldırı yapabilirler biz bi hazırlık yapalım ama hitleride kışkırtmayalım” gibi düşündü.

RIAN_archive_2410_Marshal_Zhukov_speaking
Mareşal Zhukov, Eylül 1941’de Moskova’da  askeri bir  konferansta konuşma yapıyor.

Temmuz 1940’tan itibaren, Kızıl Ordu Genelkurmay Başkanlığı, Wehrmacht’ı Sovyetler Birliği’nin en tehlikeli tehdidi olarak tanımlayan savaş planlarını geliştirdi ve Almanya’yla savaş durumunda, Wehrmacht’ın ana saldırısının kuzeyi Pripyat Bataklıkları, daha sonraları doğru olduğunu kanıtlayan Belorussia’ya doğru ilerledi. Tabii ki ve ekim ayında, bir Alman saldırısının, Pripyat Bataklıklarının güneyine Ukrayna’daki ekonomik açıdan hayati bölgelere doğru odaklanacağı düşünülen yeni planların geliştirilmesine izin verdi. Bu, tüm müttefik Sovyet savaş planlarının temeli ve silahlı kuvvetlerinin Alman işgali için hazırlık yapması için temel oldu.

1941’in başlarında Stalin, seferberlik planı ile birlikte Savunma Planına  yetki vermişti. İlk askeri kadro olarak 186 bölüğün konuşlandırılması için dört askeri bölge belirlenmişti. Dvina ve Dinyeper Nehirleri boyunca bir diğer 51 bölüğünün Stavka kontrolü altında ikinci stratejik bölge  olarak konuşlandırılması, bir Alman işgali durumunda, ilk etabın geri kalan kuvvetleri ile birlikte bir Sovyet karşı saldırısına öncülük etmek üzere görevlendirildi. Ancak, 22 Haziran 1941’de ilk kademe, sadece 2,1–2,9 milyon arasında değişen 171 bölükden oluşuyordu ve ikinci stratejik kademe, hala hareketsiz olan ve çoğunluğu hala yetersiz olan 57 bölük içeriyordu. İkinci kademe, Alman istihbarat tarafından işgalin başladığı güne kadar pek görülmedi. Sadece Alman kara kuvvetleri ile çarpışığında görüldüler.

İşgalin başlangıcında, Sovyet askeri gücünün harekete geçirdiği insan gücü 5.3-5.5 milyon idi ve en az temel askeri eğitim ile 14 milyonluk Sovyet yedek gücü harekete geçmeye devam ediyordu. Kızıl Ordu büyük temizlik ile adeta dağıtılmış gibi oldu ve işgal başladığı zaman sovyet askerleri hala savunmaya hazırlanıyordu. ve askerler sık sık başka yerlere dağıtılıyordu ve yeterli ulaşım yoktu.

Sovyetler Birliği’nin, mevcut 23,000 tankının sadece 14,700’ü savaşa hazırdı. Alman işgal kuvvetiyle yüzleşen batı askeri bölgelerinde 11.000 tank vardı. Hitler daha sonra bazı generallerine şöyle demişti: “Eğer 1941’de Rus tanklarının gücünü biliyor olsaydım, saldırıya uğramazdım.” Ancak, bakım ve hazırlık standartları çok zayıftı; mühimmat ve telsizler, kısa sürede tedarik edilmişti ve birçok zırhlı ünite, kamyonlar için gerekli malzemeleri içermiyordu.

Bundesarchiv_B_145_Bild-F016204-06,_Russland,_Panzerwerk_über_dem_Dnjestr.jpg
Stalin Hattı

En gelişmiş Sovyet tank modelleri – KV-1 ve T-34 – mevcut tüm Alman tanklarına ve ayrıca tüm tasarımlara göre daha üstündu. 1941 yazından itibaren yaşanan gelişme, işgalin başladığı sırada çok sayıda mevcut değildi. Dahası, 1939 sonbaharında, Sovyetler mekanize ordularını dağıtmış ve tanklarını kısmen piyade bölüklerine dağıtmışlardı. ancak, Fransa’daki maginot hattındaki savaşa ilişkin gözlemlerini takiben, 1940’ın sonlarında, zırhlı birliklerin varlıklarının çoğunu mekanize hale getirmeye başladılar. Örneğin Her biri 1.031 tank hedef gücü olan bir  kolordu.

Molotov_signs_the_Soviet–Japanese_Neutrality_Pact.jpg
Japon-Sovyet Tarafsızlık Antlaşması’nı imzalayan Molotov, arkasında Josef Stalin, sağında Yōsuke Matsuoka (13 Nisan 1941)

Ancak bu büyük zırhlı oluşumlar kasvetli ve üstelik dağınık garnizonlara yayılmışlardı ve alt bölümleri 100 kilometreye (62 mil) kadar çıktı. Barbarossa başladığında yeniden yapılanma halen devam ediyordu ve eksikti. Voyvoda tank birimleri nadiren iyi donanımlıydı, eğitim ve lojistik desteği yoktu. Birimler, yakıt ikmali, mühimmat ikmali veya personel değişimi için herhangi bir düzenleme yapılmadan savaşa gönderilmişti. Çoğu zaman, tek bir angajmandan sonra, birimler yok edildi veya etkisiz hale getirildi. Ağır ekipmanlardaki Sovyet sayısal avantajı, Wehrmacht’ın üstün eğitimi ve organizasyonu tarafından tamamen dengelenmiş oldu.

Sovyet Hava Kuvvetleri (Voyenno-Vozdushnye Sily VVS), 1941 yazında dünyadaki en büyük hava kuvvetini oluşturan toplamda yaklaşık 19.533 hava aracıyla sayısal avantaj sağladı. Bunların yaklaşık 7,133-9,100’i beş batı askeri bölgesine yerleştirildi. ve ek  1445 taneside deniz kontrolündeydi.

Linia_Mołotowa.jpg
Molotov Hattı

Tarihçiler Stalin’in 1941 yazında Alman topraklarını işgal edip etmediğini tartıştılar. Tartışmalar, 1980’lerin sonlarında Viktor Suvorov’un bir dergi makalesi yayınladığı ve daha sonra, Stalin’in savaşın patlak vermiş olduğunu iddia ettiği Icebreaker adlı kitabı yayınladığında başladı. Batı Avrupa’da komünist devrimleri kıta boyunca yaymak için bir fırsat olarak ve Sovyet ordusunun Alman işgali sırasında yakın bir saldırı için konuşlandırılıyordu. Bu görüş, savaşı takiben eski Alman generalleri tarafından da geliştirildi. Suvorov’un tezi, Valeri Danilov, Joachim Hoffmann, Mikhail Meltyukhov ve Vladimir Nevezhin gibi sınırlı sayıda tarihçi tarafından tamamen veya kısmen kabul edildi ve Almanya, İsrail ve Rusya’da kamuoyunun dikkatini çekti. Çoğu tarihçi tarafından şiddetle reddedildi ve Icebreaker, Batı ülkelerinde genellikle bir “anti-Sovyet sistemi” olarak kabul edildi. David Glantz ve Gabriel Gorodetsky, Suvorov’un argümanlarını çürütecek kitaplar yazdı. Tarihçilerin çoğu, Stalin’in 1941’de savaştan kaçınmak istediğine inanıyordu, çünkü ordusunun Alman kuvvetleriyle savaşmaya hazır olmadığını düşünüyordu.

Sovyet Silahlı Kuvvetlerinin Gelişimi. Rus askeri tarihçi Mikhail Meltyukhov tarafından çeşitli kaynaklardan derlendi
1 Ocak 193922 Haziran 1941Artış
Hesaplanan bölük131.5316.5140.7%
Personel2,485,0005,774,000132.4%
Silahlar55,800117,600110.7%
Tanklar21,10025,70021.8%
Uçaklar7,70018,700142.8%

(İcebreaker türkçesiyle Buzkıran. Icebreaker: Who Started the Second World War?, adında Viktor Suvorov tarafından yazılmış ve okuyucunun Stalin’in Nazi Almanya’sını Avrupa’da savaş başlatmak için “buz kırıcı” olarak kullandığını düşünmesine yol açan bir kitaptır.)

Harekâtın Başlaması

22 Haziran 1941’de saat 01:00 civarında, sınır bölgesindeki Sovyet askeri bölgeleri, 21 Haziran gecesi geç saatlerde yayınlanan 1 NKO Direktifi ile uyarıldı. Onlara “tüm düşman güçlere karşı hazırlıksızlığa ragmen mücadele etmek” için değil, “her türden provokatif eylemden kaçınmaya” çağırdı. Direktifin emrini almak için Cephelere tabi olan bazı birimler için iki saate kadar sürdü ve çoğunluk işgal başlamadan önce uyarıyı  almadı.

1054888661.jpg
Sovyet  sınırındaki Alman birlikleri, 22 Haziran 1941

Öğle saatlerinde, Sovyet dışişleri bakanı Vyacheslav Molotov işgâli haberi halkın bilgisine sundu: “…Savaş ilanı olmadan, Alman kuvvetleri ülkemize düştü, sınırlarımıza birçok yerde saldırdı…Kızıl Ordu ve tüm millet, sevgili ülkemiz için, onur için, özgürlükten muzaffer bir Vatanseverlik Savaşı verecek. Bizim amacımız sadece. Düşman yenilecek. Zafer bizim olacak! ” Nüfusun Partiden ziyade kendi milletine olan bağlılığını çağırarak, Molotov, hayrete düşürülen insanların sarsıcı haberleri almasına yardım eden vatansever bir akoru vurdu. İşgalin ilk birkaç günü içinde, Sovyet Yüksek Komutanlığı ve Kızıl Ordu, gerekli savaş zemini üzerine yerleştirmek için kapsamlı bir şekilde yeniden örgütlendi. Stalin, 3 Temmuz’a kadar Alman işgali hakkında ulusa hitap etmediği zaman, “Sovyet halkının tümünün” “ Vatanseverlik savaşı ”için çağrıda bulundu.

220px-Bundesarchiv_Bild_102-17049,_Joseph_Goebbels_spricht.jpg
Joseph Goebbels

Almanya’da, 22 Haziran sabahı Nazi propaganda bakanı Joseph Goebbels, Hitler’in sözleri ile bir radyo yayınında uyanık ülkeye yapılan istilayı açıkladı: “Şu anda, en büyükleriyle kıyaslandığında, bir yürüyüş gerçekleşiyor. Dünya şimdiye kadar gördü. Bugün, Reich’in ve halkımızın kaderini ve geleceğini askerlerimizin ellerine bırakmaya karar verdim. Özellikle Tanrı bu savaşta bize yardım edebilir! ” Daha sonra aynı sabah Hitler, meslektaşlarına “Üç ay geçmeden önce, tarihte hiç görülmemiş bir şekilde Rusya’nın çöküşüne şahit olacağız” dedi. Hitler ayrıca Alman halkına telsizle hitap ederek, kendisini Sovyetler Birliği’ne gönülsüzce saldıran bir barış adamı olarak tanıttı. İşgalden sonra Goebbels açık bir şekilde “Bolşevizme karşı Avrupa haçlı seferi” diye söz etti.

İlk Saldırılar

Alman toprağının ve hava saldırısının ilk ivmesi, Sovyet örgütsel komuta ve kontrolünü ilk birkaç saat içinde tamamen ortadan kaldırdı ve piyade müfrezesinden Moskova’daki Sovyet Yüksek Komutanlığı’na kadar her seviyedeki emri felç etti. Moskova, sınır bölgesinde Sovyet güçleriyle yüzleşen felaketin büyüklüğünü kavramakla kalmadı, aynı zamanda Stalin’in ilk tepkisi de inançsızdı.

475px-OperationBarbarossa
Haziran 1941’deki Alman’ın ilerlemesi

Yaklaşık 07: 15’te Stalin, Sovyet Silahlı Kuvvetleri’nin işgalini ilan eden 2 No’lu NKO Direktifi’ni çıkardı ve sınırlarını ihlal ettiği ve Alman topraklarının sınır bölgelerine hava saldırıları düzenledikleri her yerde Axis kuvvetlerine saldırmaya çağırdı.

Kowno_Panzerschlacht_1941_01_(RaBoe).jpg
Kaunas civarında imha edilen Rus KV-1 tankı (Haziran 1941)

Stalin, saat 09.15’te, Mareşal Semyon Timoshenko’nun imzasını taşıyan 3 No’lu NKO Direktifi’ni yayınladı. Bu raporda, her iki tarafın da düşmanları Sovyet topraklarından temizlemeyi umduğunu “sınırlar için herhangi bir endişe olmadan” genel bir karşı saldırı çağrısında bulundu. Timoshenko’nun yetki verdiği Stalin’in emri, eldeki askeri durumun gerçekçi bir değerlendirmesine dayanmıyordu, fakat komutanlar, itaat etmedikleri taktirde, intikam alma korkusuyla birlikte geçtiler; Sovyet liderliğinden birkaç gün önce, açılış yenilgisinin büyüklüğünden haberdar oldu.

Hava savaşı

Luftwaffe keşif birimleri Sovyet askerlerinin yoğunlaşığı tedarik alanlarını ve hava sahasını çizdi ve imha etmek için hedef olarak işaretledi. Sovyet güçlerinin seferberliğini ve örgütlenmesini bozmak için Sovyet komuta ve kontrol merkezlerine karşı ek Luftwaffe saldırıları gerçekleştirildi. Buna karşılık, sınır bölgesine dayanan Sovyet topçu gözlemcileri, işgale başlamadan önce Alman uçaklarına ateş açmamak için en katı talimatlar altındaydı. Sovyetlerin tereddüt etmesi için verilen makul bir sebep, Stalin’in Hitler’in yetkisi olmadan saldırı başlatıldığına dair ilk inancıydı.

Operation_Barbarossa_-_Russian_planes.jpg
Yerde imha edilen Rus Polikarpov I-16 uçağı

Bunun sonucu olarak Kızıl Ordu güçleri ile birlikte önemli miktarda Sovyet toprakları kaybedildi; Stalin’in felaketin büyüklüğünü kavraması birkaç gün sürdü. Luftwaffe’nin, işgalin ilk gününde 1.489 uçağın  ilk üç gün boyunca 3.100’ün üzerinde tahribe yol açtığı  bildiriliyor. Havacılık Bakanı ve Luftwaffe’in Başkomutanı Hermann Göring, raporları onaylamadı ve rakamın kontrol edilmesini emretti.

200px-Bundesarchiv_Bild_102-15607,_Potsdam,_Göring.jpg
Hermann Göring

Luftwaffe çalışanları Sovyet hava limanlarındaki enkazları incelediler ve orijinal rakamlara muhafazakar oldular, çünkü 2.000’den fazla Sovyet uçağının işgalin ilk gününde düşürüldüğü tahmin ediliyordu. Gerçekte, Sovyet kayıpları daha yüksekti; Sovyet arşivindeki bir belge, ilk üç günde 3,922 Sovyet uçağının düşürüldüğünü, tahmini 78’de Alman uçağının düşürüldüğünü söyledi. Luftwaffe, savaşın ilk gününde sadece 35 uçağın kaybını bildirdi. Alman Federal Arşivi’nden bir belge, Luftwaffe’nin kaybını ilk gün için 63 uçak olarak söylüyor.

İlk haftanın sonunda, Luftwaffe bütün ordu gruplarının savaş alanları üzerinde hava üstünlüğü elde etmişti, ancak bu hava hakimiyetini Batı Sovyetler Birliği’nin engin genişlemesi üzerinde etkileyemedi. Alman Yüksek Komutanlığı’nın savaş günlüklerine göre, Luftwaffe 5 Temmuz’da 491 uçağı daha fazla hasarla kaybederek, işgalin başlangıcındaki gücün sadece yüzde 70’ini kaybetmişti.

Baltık Devletleri

22 Haziran’da, Kuzey Ordusu Sovyet Kuzeybatı cephesine saldırıp 8. ve 11. Ordu’dan ayrıldı. Sovyetler, Sovyet 3. ve 12. Mekanize Kolordusunu Alman 4. Panzer ordusu’na karşı güçlü bir karşı saldırı başlattı. Ancak Sovyet saldırısı yenilgiyle sonuçlandı. 25 Haziran’da, 8. ve 11. Ordu’lara, 21. Mekanize Kolordusu, 22. ve 27. Ordular ile bir araya gelmesi planlanan Batı Dvina Nehri’ne çekilme emri verildi. Ancak, 26 Haziran’da, Erich von Manstein’ın LVI Panzer Kolordusu ilk önce nehre ulaştı ve bunun karşısında bir köprü kurdu. Kuzeybatı Cephesi, nehir savunmasını terk etmeye zorlandı ve 29 Haziran’da Stavka, Cephenin Leningrad’a yaklaşımları hakkında Stalin Hattı’na çekilmesini emretti.

Bundesarchiv_Bild_101I-009-0882-04,_Russland-Nord,_Vormarsch_durch_Lettland
1941 yazında Letonyadaki Alman kuvvetleri.

2 Temmuz’da, Ordu Grubu Kuzey, 4. Panzer ordusu ile Stalin Hattı’na saldırıya başladı ve 8 Temmuz’da Stalin Hattı’nın savunmasını yıkarak Leningrad bölgesine ulaşan Pskov’u ele geçirdi. 4. Panzer ordusu, işgalin başlangıcından bu yana yaklaşık 450 kilometre (280 mil) ilerlemişti ve şimdi de birincil hedefi Leningrad’dan yaklaşık 250 kilometre (160 mil) idi. 9 Temmuz’da, Leningrad bölgesindeki Luga Nehri boyunca Sovyet savunmasına yönelik saldırısına başladı.

Ukrayna ve Moldovya

Güney Ordu Grubu’nun kuzey kesimi, en büyük Sovyet güçlerinin yoğunlukla olduğu Güneybatı Cephesi ile karşı karşıya kaldı. Buna ek olarak, Pripyat Batakları ve Karpat Dağları, ordu grubunun kuzey ve güney kesimlerine sırasıyla ciddi bir meydan okumuştu. 22 Haziran’da, Güney Ordu Grubu’nun sadece kuzey kesimi saldırıya uğradı, ancak saldırıları engellenerek  savunmada olan sovyet askerlerine tepki vermek için zaman  verildi. Alman 1. Panzer Ordusu ve 6. Ordu, Sovyet 5. Ordusu’na saldırdı ve dirençlerini kırdı.

Bundesarchiv_B_145_Bild-F016207-0014,_Pruth,_Sturmgeschütz_auf_Behelfsbrücke.jpg
Prut Nehri’ni geçen Alman Sturmgeschütz III  Tankı (Eylül 1941)

23 Haziran gecesi başlayan Sovyet 22. ve 15. Mekanize Kolordusu sırasıyla 1. Panzer Grubunun kuzey ve güney tarafındaki kanatlarına saldırdı. Her ne kadar birlikte hareket etmeyi amaçlasalar’da, Sovyet tank birimleri, kötü koordinasyondan ötürü parça parça gönderildi. Sovyet  22. Mekanize kolordusu, Almanların 1. Panzer Ordusunun III. Motorize Kolordusuna saldırdı ve kolordu tamamen yok olarak komutanları öldürüldü.

1. Panzer Ordusu, Alman 6. Ordusunun 297. Piyade Tümeni’ni ele geçiren 15. Mekanize Kolordu’nun birçoğunu atladı ve burada anti tank ateşi ve Luftwaffe saldırıları sonucu bozguna ugratıldı. 26 Haziran’da Sovyetler, 1. Panzer ordusunda kuzeyde ve güneyde, aynı anda 1649 tankı ele geçirilen 15. Mekanize Kolordusundan geri kalanları  tarafından desteklenen 9., 19. ve 8. Mekanize Kolordusu ile bir başka karşı saldırı başlattı. Savaş dört gün sürdü ve Sovyet tank ünitelerinin yenilgisiyle sona erdi. 30 Haziran’da Stavka, Güneybatı Cephesi’nin geri kalan kuvvetlerinin Kiev’e yaklaşımları savunacağı Stalin Hattı’na çekilmesini emretti.

Güney Cephesi tarafından savunulan Sovyet Moldovyası, 2 Temmuz’da, Güney
Ordusu’nun güney kesimi – Romanya 3. ve 4. Orduları, 11. Alman Ordusunun yanında yer aldı. Cephenin 2. Mekanize Kolordusu ve 9. Ordusu tarafından yapılan karşı saldırılar yenilgiye uğradı, ancak 9 Temmuz’da mihver orduları, Prut ve Dniester Nehirleri arasındaki Sovyet 18. Ordusu’nun savunması boyunca yerinde kaldı.

Belarus

İşgalin açılış saatlerinde Luftwaffe, Batı Cephesi’nin hava kuvvetlerini  yoketti ve Abwehr ve Sovyet arkalarında çalışan destekleyici anti-komünist 5.kolu (fifth column) sayesinde, özellikle önünü kesen Cephenin iletişim hatlarını felç etti. Aynı gün, 2. Panzer Ordusu, Bug Nehri’ni geçti,ve 4. Ordu’yu yendi, Brest Kalesi’ni geçtiler ve Minsk’e doğru bastırdılar; 3. Panzer Ordusu ise 3. Ordunun çoğunu atladı ve Vilnius’a doğru ilerledi.

173571565-612x612
Brest Kalesi

Eşzamanlı olarak, Alman 4. ve 9. Orduları, Białystok’un çevresi için Batı Cephesi güçlerini devreye soktu. Batı Cephesi komutanı Dimitri Pavlov’un emriyle, 6. ve 11. Mekanize Kolorduları ile 6. Süvari Kolordusu, 3. Panzer Ordusunu imha etme umutlarıyla 24-25 Haziran tarihlerinde Grodno’ya karşı güçlü bir karşı saldırı başlattı.

Russland, Generale v. Bock, Hoth, W. v. Richthofen
Fedor von Bock, Hermann Hoth, Wolfram von Richthofen (8 Temmuz 1941)

Bununla birlikte, 3. Panzer Ordusu 23 Haziran akşamı Vilnius’a ulaştığında ileriye doğru hareket etmişti ve Batı Cephesi’nin zırhlı karşı saldırısı, Alman 9. Ordusu’nun 5.Ordu Kolordusu’ndan Luftwaffe hava desteği, piyade  ve anti tank ateşi ile karşı saldırı başlattı. 25 Haziran gecesi, Sovyet ordusu  karşı saldrıya dayanamadı ve yenildi. 6. Süvari Kolordusu komutanı yakalandı. Aynı gece Pavlov, Batı Cephesi’nden geri kalan tüm askerlerin Slonim’e ve Minsk’e doğru geri çekilmesini emretti. Alman kuvvetlerine karşı geri çekilmek için zaman alacak müteakip karşı savaşlar başlatıldı, ancak hepsi başarısız oldu. 27 Haziran’da, 2. ve 3. Panzer Orduları Minsk yakınlarında bir araya gelerek ertesi gün şehri ele geçirdiler ve hemen hemen tüm Batı Cephesi’nin iki cebinde kuşatmayı tamamladılar: biri Białystok ve Minsk’in bir batısı. Almanlar Sovyet 3. ve 10. Ordularını 4., 11. ve 13. Ordularında ciddi kayıplara sebep verdiler ve 324.000 Sovyet askeri(esir olarak), 3,300 tank ve 1.800 topçu parçasını ele geçirdiklerini bildirdi.

29 Haziran’da siviller ve silahlı kuvvetler personeli arasındaki kitlesel paniklerle mücadele etmek için bir Sovyet yönergesi yayınlandı. Düzen, paniğe neden olan ya da korkaklık sergileyen herkese karşı hızlı ve sert önlemler öngörüyordu. NKVD(Halkın İçişleri Komiseri (rusça: Народный комиссариат внутренних дел, Narodnyy Komissariat Vnutrennikh Del), kısaltması NKVD, Sovyetler Birliği’nin içişleri bakanlığıydı.) komiserler Stalinin emri ile kaçan askerlere ateş açmaları emredildi.Askerler önde olacak ve Komiserlerde arkalarında olacak ve kaçan askerlere ateş açılacaktı. askeri kaçaklarla mücadele etmek için sahada genel mahkemeler kuruldu. Stalin, 30 Haziran’da Pavlov’u görevinden aldı ve 22 Temmuz’da, “korkaklık” ve “suçlu beceriksizliği” suçlamalarıyla çalışanlarının birçok üyesiyle birlikte  idam ettirdi.

800px-Operation_Barbarossa_-_Gefangenenlager.jpg
“Moskova’ya 600 km” yazan bir tabela (Minsk)

29 Haziran’da Hitler, Alman Ordusu Başkanı Walther von Brauchitsch’in Başkomutanlığıyla, Ordu Grubu Merkezi federal komutanı Fedor von Bock’a piyadelerin cephelerine gidene kadar panzerlerinin ilerlemesini durdurma talimatı verdi. Ancak Fedor von Bock’un ve OKH Franz Halder’ın şefi desteğiyle 2. Panzer Ordusunun komutanı  Heinz Guderian, talimatı görmezden geldi ve doğuya doğru bir keşif-kaşiflik görevi yapacağını  haber verse de Bobruisk’e doğru saldırdı. Ayrıca, 30 Haziran’da Minsk-Białystok cephesine bir hava teftişi gerçekleştirdi ve şehrin kuşatılması için panzer Ordusunun gerekli olmadığına karar verdi, çünkü Hermann Hoth’un 3. Panzer Ordusu Minsk cephesine zaten katılmıştı. Aynı gün, 9. ve 4. Orduların piyade birliklerinin, Białystok cephesine yeterince gönderildikleri panzer gruplarını yakalamak için doğuya doğru yürümeye devam ettikleri görülmüştü. 1 Temmuz günü, Fedor von Bock, panzer Ordularının 3 Temmuz sabahı doğuya tam saldırılarını sürdürmelerini emretti. Ama Hitler’in emrini destekleyen Brauchitsch ve onunla isteksizce devam eden Halder, Bock’un emrine karşıydı. Ancak, Bock önceden verilen emirleri tersine çevirmenin sorumsuzca olduğunu belirterek emir üzerinde ısrar etti. Ancak panzer grupları, piyade formasyonlarının yeterince yakalanmadan önce 2 Temmuz’da saldırılarına yeniden başladı.

Kuzeybatı Rusya

Fin-Alman müzakereleri sırasında, Finlandiya önce Sovyetler Birliği onlara saldırmazsa tarafsız kalmayı talep etti. Almanya bu nedenle Sovyetler Birliği’ni Finlandiya’ya yönelik bir saldırıya kışkırtmaya çalıştı. Almanya, 22 Haziran’da Barbarossa’yı başlattıktan sonra Alman uçakları, Sovyet mevkilerine saldırmak için Fin hava üslerini kullandı. Aynı gün Almanlar Operasyon Rentier’i başlattı ve Fin-Sovyet sınırında Petsamo Eyaletini işgal etti.

Operasyon Rentier

Operation Rentier (Reindeer), Finlandiya ve Sovyetler Birliği arasında yeniden devam eden bir savaş durumunda Sovyet saldırısına karşı, Finlandiya’daki Petamo çevresindeki nikel madenlerini güvence altına almak için II. Dünya Savaşı sırasında Almanlar tarafından başlatlan bir operasyondur.

Operasyonun planlanması, Norveç’in Almanların sovyet işgali başladıktan sonra 13 Ağustos 1940’ta başladı ve aynı ylın Ekim ayında tamamlandı. Plan, Alp Kolordu Norwegen’in iki bölüğünün, petamoyu işgal etmesi ve Sovyet’in stratejik olarak önemli madenleri ele geçirmesini engellemesi çağrısında bulundu.

Operasyon, Almanların Sovyetler Birliği işgali olan Barbarossa Harekatının bir parçası olarak Wehrmacht tarafından gerçekleştirildi. Operasyon 22 Haziran 1941’de başladı; 2. Dağ Bölümü, Liinakhamari’nin çevresini işgal etti ve 3. Dağ Bölümü, Luostari’yi işgal etti. Operasyon, Silver Fox’un daha büyük Operasyonunun bir parçası olarak Murmansk’a karşı iki bölümün saldırısı olan Operasyon Platinum Fox tarafından takip edildi. Operasyon Almanya zaferi ile sonuçlanmıştır.

(Kuzeybatı rusya yazısının devamı)

Eşzamanlı olarak Finlandiya tarafsız Åland Adaları’nı yeniden askerleştirmeye başladı. Bu eylemlere rağmen Fin hükümeti diplomatik kanallar aracılığıyla tarafsız bir parti olarak kalmaya ısrar etti. Ancak Sovyetler Birliği Finlandiya’yı zaten Almanya’nın müttefiki olarak görüyordu. Daha sonra Sovyetler, 25 Haziran’da Helsinki, Turku ve Lahti gibi tüm büyük Fin şehirleri ve sanayi merkezlerine karşı büyük bir bombalama saldırısı başlattı. Aynı gün bir gece oturumu sırasında Finlandiya parlamentosu Sovyetler Birliği’ne karşı savaşa gitmeye karar verdi.Yani Hitlerin planı başarılı olmuş ve Finlandiya ile Sovyetler tekrar savaş halinde olmuştur.

Finlandiya iki operasyonel bölgeye ayrıldı. Kuzey Finlandiya, Norveç ordusu için sahne alanıydı. Amacı, Silver Fox Operasyonu adlı operasyon ile Murmansk stratejik limanı üzerinde iki yönlü bir kıskaç hareketi yürütmekti. Güney Finlandiya hala Fin Ordusunun sorumluluğundaydı. Fin kuvvetlerinin amacı, ilk olarak, Fin Karelya’nın Ladoga Gölü’nün yanı sıra Finlandiya’nın ikinci büyük şehri Vyborg’u da içeren Karelian İsthmus’u yeniden ele geçirmekti.

Almanların daha fazla ilerlemesi

Bundesarchiv_Bild_183-L19885,_Russland,_Heinz_Guderian_vor_Gefechtsstand.jpg
Heinz Guderian (Ağustos 1941)

Bu saldırı, Kızıl Ordu’nun 2.000 personelinin ve 832 tankını kaybettiği bir  saldırıydı ve bu saldırı Alman 39 ve 47. Panzer Kolordusu ile sovyetlerin 20. ordusunun  V ve VII. Mekanize  kolordusu ile 5 gün boyunca sürdü. Almanlar, bu karşı saldırıyı püskürttü, ve bu zaferi büyük ölçüde Luftwaffe’nin tek tank avcısı uçak filosunun tesâdüfi(tesadüfen) varlığına(orada olması şeklinde) borçluydu. 2. Panzer Ordusu, Dinyeper Nehri’ni geçti ve nehirleri güneyden Smolensk’e kapatırken, 3. Panzer Ordusu, Sovyet karşı saldırısını püskürterek, kuzeyden Smolensk’i destek gelmeyecek şekilde her giriş ve çıkışını kapattı. Tuzağa sıkışıp kalmış üç Sovyet ordusu vardı. 29. Panzer Bölüğü, 16 Temmuz’da Smolensk’i ele geçirdi ancak Ordu Grubu Merkez arasında bir boşluk kaldı. 18 Temmuz’da panzer grupları aradaki boşluğu kapatmak için on kilometre  (6,2 mil) bir mesafe kat etmişlerdi, ancak tuzak 5 ağustosta 300,000 Kızıl Ordu askerlerinin ve 3.205 Sovyet tankının imha edildiği 5 Ağustos’a kadar nihayet sona erdi. Çok sayıda Kızıl Ordu askeri, Almanlar ve Moskova arasındaki  bu tuzaktan kaçtı.

Savaşa dört hafta kala, Almanlar Sovyetlerin gücünü fazlasıyla küçümsediklerini fark ettiler. Alman askerleri ilk tedariklerini kullandılar ve General Bock, sadece Kızıl Ordu’nun sert bir muhalefet teklif etmediği sonucuna vardı, ancak Alman güçlükleri de takviye ve hükümlerle ilgili lojistik sorunlardan kaynaklanıyordu. Operasyonlar, yeniden tedarik edilene kadar yavaşladı; Gecikme, stratejiyi yeni duruma uyarlamak için kullanıldı. Hitler artık çok sayıda Sovyet askerinin tuzaktan kaçmış olması nedeniyle kuşatma savaşlarına olan inancını yitirmişti. Artık, Sovyet devletini ekonomik yollarla yenebileceğine, onları savaşa devam etmek için sanayi kapasitesinden yoksun bırakabileceğine inandı. Bu, Kharkov’un sanayi merkezinin, Donbass’ın ve güneydeki Kafkasya’nın petrol sahalarının ele geçirilmesi ve kuzeyde büyük bir askeri üretim merkezi olan Leningrad’ın hızla ele geçirilmesi anlamına geliyordu.

778px-Marat1940.jpg
Kızıl Donanma’ya ait Marat  Zırhlısı, 23 Eylül 1941 tarihinde Kronstadt’ta Hans-Ulrich Rudel kumandasındaki Junkers Ju 87’den atılan 1 tonluk bombayla batırıldı

OKH Genel Başkanı General Franz Halder, Ordu Grup Merkezi komutanı Fedor von Bock ve Barbarossa Operasyonuna katılan Alman generallerin neredeyse tamamı, Moskova’ya doğru yola çıkan bütüncül bir hareketi sürdürme yönünü şiddetle savundular. Sovyet başkentini ele geçirmenin psikolojik öneminin yanı sıra, generaller Moskova’nın silah üretiminin merkezi, Sovyet iletişim sisteminin merkezi ve önemli bir ulaşım merkezi olduğuna dikkat çekti. İstihbarat raporları, Kızıl Ordu’nun büyük bir kısmının, başkentin savunması için Semyon Timoshenko yönetiminde Moskova yakınlarında konuşlandırıldığını gösterdi. Panzer Komutanı Heinz Guderian, Moskova’ya yapılan saldırıyı sürdürdüğü için davalarını tartışmak için Bock ve Halder tarafından Hitler’e gönderildi, ancak Hitler, Ordu Grubu merkezinin tanklarını kuzeye ve güneye göndermek için Guderian (Bock ve Halder’i atlayarak) aracılığıyla bir emir yayınladı. Hitler’in argümanı tarafından ikna edilen Guderian, führer’in planına dönüştürmek için komutanlarına geri döndü ve bu da onun küçümsemenmesine neden oldu.

Kuzey Finlandiya

29 Haziran’da Norveç Ordusu, Murmansk’ı bir kıskaç saldırısıyla ele geçirme çabasını başlattı. Norveç dağ Kolorduları tarafından yürütülen Kuzey kıskacı, Murmansk’a doğrudan Petsamo’daki sınırı geçerek yaklaştı. Bununla birlikte, Temmuz ayı ortalarında Rybachy Yarımadası’nın boynunu güvence altına aldıktan ve Litsa Nehrine doğru ilerledikten sonra Alman ilerlemesi Sovyet 14. ordusunun ağır direnişi ile durduruldu. Tekrarlanan saldırılar hiçbir işe yaramadı ve bu cephe barbarossa’nın geri kalanı için bir çıkmaza dönüştü.

İkinci kıskaç saldırısı 1 Temmuz’da Finlandiya, Salla bölgesini yeniden ele geçirmek ve daha sonra Kandalaksha yakınlarındaki Murmansk demiryolunu kesmek ve doğuya doğru ilerlemek için Finlandiya III. Kolordusu ile birlikte Alman XXXVI. Kolordusu ile başladı. Alman birimleri kuzey kutbu(buz,soğuk) koşullarıyla ugraşmakta büyük zorluk çekiyordu çünkü alman askerleri sovyet kışına hazır değildi. Ağır bir saldırıdan(Kuzey Finlandiya makalesinin üstündeki yazı)sonra, Salla 8 Temmuz’da alındı. Alman-fin kuvvetleri, Sovyet askerlerinin direnişiyle Kayraly kasabasında durduruluncaya kadar, ivmeyi korumak için doğuya doğru ilerledi. Ayrıca, Finlandiya III. Kolordusu, Arktik araziden Murmansk demiryoluna ulaşmak için bağımsız bir çaba sarf etti. Sovyet 7. ordusunun sadece bir bölünmesiyle çatışmak, hızlı bir ilerleme kaydetmeyi başardı. 7 Ağustos’ta Kestenga’yı ele geçirirken, Ukhta’nın eteklerine ulaştı. Büyük Kızıl Ordu takviye kuvvetleri daha sonra her iki cephede de daha fazla kazanım elde etti ve Alman-fin kuvvetleri savunmaya geçmek zorunda kaldı.

Karelya

Karelyanın güneydeki Fin planı, Ladoga Gölüne olabildiğince hızlı bir şekilde ulaşmak ve Sovyet kuvvetlerini bölmekti. Daha sonra Ladoga Gölü’nün doğusundaki Fin bölgeleri, Vyborg’un geri alınması da dahil olmak üzere Karelya Kıstağı boyunca ilerlemeden önce tekrar geri alınacaktı. Fin saldırısı 10 Temmuz’da başladı. Karelya Ordusu, 7. Ordu ve 23. Ordusu, Sovyet savunucularına karşı sayısal bir avantaj sağladı, böylece hızla ilerleyebilirdiler. Loimola’daki önemli yol kavşağı 14 Temmuz’da ele geçirildi. 16 Temmuz’a kadar, ilk Fin birimleri Koirinoja’da Ladoga Gölü’ne ulaştı ve Sovyet güçlerini bölme hedefine ulaştı. Temmuz ayı boyunca, Karelya Ordusu  güney Karelya’ya ilerleyerek Mansila’daki eski Fin-Sovyet sınırında durdular.

300px-Karelian_Isthmus
Karelian Isthmus Türkçesi Karelya Kıstağı (kırmızı yer)

Sovyet güçlerinin yarıya indirilmesiyle artık Karelya Kıstağına yönelik saldırı başlayabilirdi. Fin ordusu, Ladoga Gölü’nün batı kıyılarına doğru ilerleyerek Sortavala ve Hiitola’daki büyük Sovyet birliklerini kuşatmaya çalıştı. Ağustos ortasına kadar, kuşatma başarılı olmuş ve her iki kasaba da ele geçirilmişti. Ancak, birçok Sovyet askeri deniz yoluyla tahliye edilebilmişti. Daha batıya, Viborg saldırısı başladı. Sovyet direnişinin çöküşüyle, Finliler Voyborg’u Vuoksi Nehri’ne doğru ilerleterek çevreleyebildiler. Şehir, 30 Ağustos’ta, Karelya Kıstağı’nın geri kalanında geniş bir ilerleme ile birlikte alındı. Finlandiya, eylül ayı başından itibaren Kış savaşı öncesindeki sınırlarına geri dönmüştü.

Merkez Rusya’ya karşı saldırı

Temmuz ortasına gelindiğinde, Alman kuvvetleri, Pripyat Bataklıklarının ardındaki Kiev’in birkaç kilometre ilerisine ilerlemişti. 1. Panzer Ordusu daha sonra güneye gitti ve 17. Ordu ile  doğuda çarpıştı ve Uman yakınlarında üç Sovyet ordusu kapana kısıldı. Almanlar Rusları çevreledikleri Çemberi Kaldırdığında, tanklar kuzeye döndü ve Dinyeper’i geçti. Bu sırada, Ordu Grubu Merkezi’nden ayrılan 2. Panzer Ordusu, sağ kanatta 2. Ordu ile Desna Nehri’ni geçti. İki panzer ordusu şimdi dört Sovyet ordusunu ve ordularn diğer iki kısmını tuzağa düşürmüştü.

Ağustos ayına kadar, Luftwaffe envanterinin hizmet verilebilirliği ve miktarının savaş nedeniyle sürekli olarak azalması nedeniyle, hava desteği talebi VVS’nin(sovyet hava kuvvetleri) iyileşmesiyle artmıştır. Luftwaffe, yerel hava üstünlüğünü sürdürmek için çabalıyordu. Ekim ayında kötü hava koşullarının başlamasıyla birlikte Luftwaffe, neredeyse tüm hava operasyonlarını durdurmak zorunda kalmıştı. VVS, aynı hava şartlarında zorluklarla karşı karşıya kalsa da, soğuk havalarda uçaklarla yapılan savaş öncesi deneyimi ve sağlam hava üssü ve havalimanlarından faaliyet göstermesi sayesinde açık bir avantaj elde etti. Aralık ayında, VVS, Luftwaffe ile karşılaştı ve savaş meydanında bile hava üstünlüğü elde etmek için baskı yapıyordu.

Leningrad

Leningrad’a yönelik son saldırıları nedeniyle 4. Panzer Ordusu, Ordu Grubu Merkezindeki tanklarla takviye edildi. 8 Ağustos’ta Panzerler, Sovyet savunmasını kırdı. Ağustos sonunda 4 Panzer Grubu, Leningrad’ın 48 kilometre (48 mil) bölgesine girmişti. Finliler, eski Fin-Sovyet sınırına ulaşmak için Ladoga Gölü’nün iki tarafını da güneydoğuya doğru itmişti.

Almanlar Ağustos 1941’de Leningrad’a saldırdı; 1941 yılındaki üç aylık “siyah aylar” da, şehrin 400.000 sakini, kentin saldırısını devam ettirmek için savaşmaya devam ederken, 160.000 kişi Kızıl Ordu’nun saflarına katıldı. Sovyet levée ve masif(Levée en masse (Fransızca telaffuz: [ləve ɑ̃ mɑs] veya İngilizce olarak, “kitle vergisi”, genellikle işgale karşı kitlesel bir ulusal mecburiyet politikası için kullanılan bir Fransızca terimidir.)
ruhu, Almanlara karşı direnirken güçlü bir askeri hamleydi. Yedek askerler ve işçi taburları ve hatta okul çocuklarından oluşan yeni Narodnoe Opolcheniye(Narodnoe Opolcheniye, Rusça: Народное ополчение. Rusya ve daha sonra Sovyetler Birliği’nde nüfustan oluşan düzensiz birliklere verilen addı.)
birimleri, şehri savunmaya hazırlanırken siper kazmaya katıldılar. 7 Eylül’de, Alman 20. Motorize Bölümü, Leningrad’a giden tüm karayollarını keserek Shlisselburg’u ele geçirdi. Almanlar demiryollarını Moskova’ya doğru olan leningard yolları kestiler ve iki yıldan fazla sürecek bir kuşatmaya başlamak için Fin yardımı ile Demiryolunu Murmansk’a götürdüler.

Bu aşamada, Hitler, leningradın esir alınmadan ele geçirilmesini emretti ve 9 Eylül’de Ordu Grubu Kuzey son baskıya başladı. On gün içinde şehrin 11 kilometre (11 mil) içine ilerlediler.Ancak, son 10 kilometrede (6.2 mil) sovyet ordularını geriye itmede çok yavaş ilerlediğini ve itmenin zayiatlara sebep verdiğini  anladılar. Hitler, sabırlı bir şekilde düşmanın teslim olmasını bekledi ve Leningrada saldırmamayı  emretti. daha ziyade,  istenilen oluyordu ve Leningradtakiler teslim olmaya başlamışlardı. Bu çizgiler boyunca OKH, No. la 1601/41 yönergesi yayınladı ve Eylül 1941’de Hitler’in planlarını kabul etti. Panzer güçlerinden yoksun kalan Ordu Grubu merkezi statik kaldı ve çok sayıda Sovyet karşı saldırısına maruz kaldı, özellikle Yelnya saldırısı, Almanların işgalinden bu yana ilk büyük taktik yenilgisine maruz kaldıkları; bu Kızıl Ordu zaferi de Sovyet moraline önemli bir destek sağladı.Bu saldırılar Hitler’in dikkatini Ordu Grubu merkezine ve Moskova’ya götürmesini sağladı. Ve almanlara, 3. ve 4. Panzer ordularını Leningrad Kuşatmalarına ara vermek ve Moskova’ya yaptığı saldırıda Ordu grup merkezini desteklemelerini emretti.

Kiev

Moskova’ya karşı bir saldırıya başlamadan önce Kiev’deki operasyonların tamamlanması gerekiyordu. Ordu Grubu Merkezi’nin yarısı Kiev pozisyonunun arkasına doğru güneydeyken, Ordu Grubu Güney, Dniepr köprüsünden kuzeye ilerledi.

Bundesarchiv_Bild_183-L20208,_Ukraine,_Kiew,_deutscher_Wachposten_auf_der_Zitadelle.jpg
Kiev (19 Eylül 1941)

Kiev’de Sovyet güçlerinin kuşatılması 16 Eylül’de gerçekleşti. Sovyetlerin tanklarla, topçularla ve hava bombardımanıyla yenildiği bir savaş başladı. On gün süren kısır savaştan sonra, Almanlar 665.000 Sovyet askerini ele geçirdi, ancak bazı kaynaklar gerçek rakamın mehtemelen 220.000 olduğunu düşünüyor.

Charkow, Sturmgeschütz und Schützenpanzer
Harkov (Ekim 1941)

Sovyet kayıpları 5, 21, 26 ve 37. Sovyet ordularının 43. bölümünden 452.720 asker, 3.867 topçu parçası ve havan topu idi. Bazı Alman birliklerinin (askerlerin yüzde 75’i kadar) yoğun bir şekilde savaşmasından kaynaklanan tükenme ve kayıplara rağmen, Kiev’deki Sovyetlerin kitlesel yenilgisi ve saldırının ilk üç ayında Kızıl Ordunun kayıpları Almanların Operasyon Typhoonun (Moskova’ya saldırı) hala başarılı olabiliceğini gösterdi.

Azov denizi

Kiev’deki operasyonlar başarıyla sonuçlandıktan sonra, Ordu Grubu Güney, endüstriyel Donbass bölgesini ve Kırım’ı ele geçirmek için doğuya ve güneye ilerledi.

Bundesarchiv_Bild_183-1986-0210-503,_General_Ewald_von_Kleist
Paul Ludwig Ewald von Kleist

Sovyet Güney Cephesi, aynı zamanda Kırım’a ilerleyen Alman 11. Ordusunun unsurlarına karşı 26 Eylül’de Azak Denizi’nin kuzey kıyılarında iki orduyla saldırı başlattı. 1 Ekim’de, Ewald von Kleist komutasındaki 1. Panzer Ordusu, saldıran iki Sovyet ordusunu kuşatmak için güneye doğru ilerledi.

7 Ekim’de Sovyetlerin 9. ve 18. orduları tecrit edildi ve dört gün sonra imha edildi. Sovyet kayıpları toplamda; Yakalanan 106.332 asker(esir), 212 tank ve her türden 766 topçu parçasıda yok edilmiş ya da ele geçirilmişti. Dört gün içinde bütün Güney Cephesi birliklerinin üçte ikisinin ölümü ya da ele geçirilmesi, Cephenin sol kanadını açarak, Almanların 24 Ekim’de Karkov’u ele geçirmelerini sağladı. Kleist’in 1. Panzer Ordusu aynı ay Donbass bölgesinide aldı.

Orta ve kuzey Finlandiya

Finlandiya’nın merkezinde, Murmansk demiryolundaki Alman-Fin ilerlemesi Kayraly’de yeniden başlamıştı. Kuzeyden ve güneyden büyük bir kuşatma, savunan Sovyet birliklerini tuzağa düşürdü ve XXXVI. Kolordu’nun doğuya doğru ilerlemesine izin verdi. Eylül başlarında eski 1939 Sovyet sınır tahkimatına ulaştı. 6 Eylül’de Voyta Nehri’ndeki ilk savunma hattı ihlal edildi, ancak Verman Nehri’ndeki ana hatta yapılan saldırılar başarısız oldu.

Bundesarchiv_Bild_146-1971-068-14,_Russland,_v._Beaulieu-Marconnay,_v._Leeb,_Hoepner,_Angern.jpg
Wilhelm von Leeb ve Erich Hoepner (Haziran 1941)

Ordu Norveç’in ana çabasını daha da değiştirerek, bu sektörde cephesi ön plana çıktı. Daha güneyde, III.Fin Kolordusu 30 Ekim’de Murmansk demiryoluna doğru yeni bir saldırı başlattı ve ordu Norveç’ten yeni desteklerle desteklendi. Sovyet direnişine karşı, Fin Yüksek Komutanlığı 17 Kasım’da sektördeki tüm saldırı operasyonlarına bir son vermesi emrini verdiğinde, demiryolunun 30 km (19 mil) ‘ine gelebililmiştiler.

428px-Continuation_War_December_1941_English
Finlandiya cephesi, Aralık 1941

Amerika Birleşik Devletleri, Finlandiya hükümetinin,  Murmansk demiryolundaki ilerlemesini durdurmasına neden olan Müttefiklerin gördekleri yardımın Sovyetler Birliği’ne zarar vermemesi için diplomatik baskı uyguladı. Finlandiya’nın daha fazla saldırı operasyonu yürütmesi ve Almanların bunu yapmayı reddetmesiyle birlikte, orta ve kuzey Finlandiya’daki Alman-Fin saldırıları sona erdi.

Karelya

Almanya, Finlandiya’ya Leningrad operasyonlarındaki Almanlara yardım etmek için, Karelya’daki saldırı faaliyetlerini genişletmek için Finlandiya’yı baskı altına aldı. Leningrad’a yönelik Fin saldırıları sınırlı kalmıştı. Finlandiya, Leningrad’a olan ilerlemesini hemen durdurdu ve şehre saldırmayada pek niyetli değildi. Doğu Karelya’da durum farklıydı. Finlandiya hükümeti, Onega Gölü’ne ve Svir Nehri’ne ulaşmak için Sovyetlerin elinde olan Karelya’ya tekrar saldırmayı kabul etti. 4 Eylül günü, bu yeni hamle, geniş bir alanda başlatıldı. Taze yedek birlikler tarafından takviye edilmiş  olsada, cephenin başka bir yerinde ağır kayıplar verdiler.Bu,  7. Ordunun Sovyet savunucularının Finlandiya’nın ilerleyişine direnemeyeceği anlamına geliyordu. Olonets 5 Eylül’de alındı. 7 Eylül’de Finlandiya öncü birimleri Svir Nehri’ne ulaştı. Bölgenin başkenti Petrozavodsk 1 Ekim’de düştü.

petrozavodsk-location-map
Petrozavodsk

Oradan Karelya Ordusu, Onega Gölü’nün batısında kalan alanı güvence altına almak için kuzeye doğru hareket ederken, aynı zamanda Svir Nehri boyunca savunma pozisyonu oluşturdu. Kış başlangıcında yavaşladılar, ancak sonraki haftalarda yavaşça ilerlemeye devam ettiler. Medvezhyegorsk 5 Aralık’ta ele geçirildi ve Poventsa ise ertesi gün düştü. 7 Aralık’ta Finlandiya savunmaya devam ederek tüm hücum operasyonlarına son verdi.

Moskova

Kiev’den sonra Kızıl Ordu artık Almanlardan fazla sayılmazdı ve daha fazla eğitimli rezerveleri mevcut değildi. Moskova’yı savunmak için, Stalin 83 bölükden 800.000 askeri gönderebilirdi. Fakat, 25’den fazla bölük tam olarak etkili değildi. Operasyon Typhoon,(türkçesi tayfun) 30 Eylül 1941’de başladı. Ordu Grubu Merkezi’nin önünde, ilk Vyazma merkezli ve ikincisi Mozhaysk’ta bulunan bir dizi ayrıntılı savunma hattı vardı. Rus köylüler, ilerleyen Alman birimlerinin önünden kaçarak, hasat ürünlerini yaktılar, sığırlarını sürdürebildiler ve Nazilerin ihtiyaç duydukları sarf malzemeleri ve gıda maddelerini inkar etmek için tasarlanan bir yakılmış dünya politikası çerçevesinde köylerindeki binaları tahrip ettiler.

788px-Map_Operation_Typhoon.jpg
Typhoon Harekâtı

İlk darbe, Sovyetlerin ilk ana savunma hattının sadece 121 km güneyinde, güneyden dönen 2. Panzer Ordusu, Oryol’u ele geçirdiğinde başlamıştı. Bu hamle Sovyetleri çok  şaşırtmıştı. Üç gün sonra Panzerler, sovyetler askerlerini Bryansk’ya kadar itti, 2. Ordu ise batıdan saldırdı. Sovyet 3. ve 13. Orduları şimdi çevrilmişti. Kuzeyde, 3. ve 4. Panzer orduları 19, 20, 24 ve 32. orduları ele geçirilen Vyazma’ya geri alma umuduyla saldırdı. Moskova’nın ilk savunma hattı paramparça olmuştu. tutsak kapasitesi sonunda 500.000 Sovyet tutsağının üzerine çıkarak, işgalin başlamasından bu yana üç milyona ulaşmıştı. Sovyetlerin şimdi Moskova’nın savunması için sadece 90.000 askeri ve 150 tankı kalmıştı.

Bundesarchiv_Bild_146-2005-0078A,_Russland,_Infanterie_auf_dem_Marsch.jpg
İlerleyen Alman piyadeler (17 Kasım 1941)

Şimdi Alman hükümeti , Moskova’nın yakın zamanda ele geçirileceğini öngördü ve bekleyen bir Sovyet çöküşünün olacağı konusunda ikna oldu. Hitler askerlerine Moskovada yürüyeceklerine dairde söz vermişti. 13 Ekim günü, 3. Panzer Ordusu mesafenin 140 km (87 mil) ‘ine ulaştı. Moskova’da sıkıyönetim ilan edildi. Operasyon Typhoon’un başlangıcından hemen sonra, havalar kötüleşti. Yağışlar devam ederken sıcaklıklar düştü. Bu, asfaltlanmamış yolları çamurlu bir hale getirdi ve Moskova’daki Alman ilerlemesini yavaşlattı. Daha fazla yağmur yağması,  Alman tanklarının geçmekte  zorlandığı bir yapışkan çamur oluştururken, daha geniş bir tabana sahip olan ve bu durumlara alışık Sovyet T-34 tankı muharebe ve alan için daha iyi idi. Aynı zamanda, Almanlar için tedarik durumu hızla bozuldu. 31 Ekim’de, Alman Ordusu Yüksek Komutanlığı ordular yeniden örgütlenirken Operasyon Typhoona bir duraklatma emretti. Duraklama, daha iyi tedarik edilen Sovyetlere, pozisyonlarını pekiştirme ve yeni aktive olmuş rezervelerin oluşumlarını organize etme zamanını verdi. Sovyetler bir aydan kısa bir süre içinde 30 adet Sibirya birliklerinin yer aldığı on bir yeni bölük kurdular. Sovyet istihbaratı Stalin’e artık Japonların bir tehdit olmadığına dair güvence verdikten sonra Stalin,  1941 Ekim ve Kasım gibi, 1000’den fazla tank ve 1000 uçağı şehri korumak için Sibiryadan getirtti. Bunlar, kışta savaşmak için eğitilmiş profesyonel askerlerdi.

409px-Bundesarchiv_Bild_183-B17220,_Sowjetunion,_Panzerangriff_bei_Istra
Istra civarında ilerleyen Alman zırhlı birlikleri (25 Kasım 1941)

Soğuk hava nedeniyle zeminin sertleşmesiyle, Almanlar 15 Kasım’da Moskova’ya düzenlenen saldırıya yeniden başladı. Askerler artık yeniden ilerleyebilmelerine rağmen, tedarik durumunda herhangi bir gelişme olmamıştı. Almanlarla bu zamanda yüzleşen 5., 16., 30, 43, 49 ve 50. Sovyet ordularıydı. Almanlar 3. ve 4. Panzer Ordularını Moskova Kanalı boyunca hareket ettirmek ve Moskova’yı kuzeydoğudan kuşatmak amacındaydı. 2. Panzer Ordusu Tula’ya saldıracak ve daha sonra güneyden Moskova’ya yaklaşacaktı. Sovyetler kendi kanatlarına tepki gösterdikçe, 4. Ordu merkeze saldırdı. İki hafta süren savaşta, yeterli yakıt ve mühimmat eksikliğinden dolayı Almanlar, Moskova’ya doğru yavaş yavaş ilerledi. Güneyde, 2. Panzer ordusu engellendi. 22 Kasım’da, 49. ve 50. Sovyet orduları tarafından desteklenen Sovyet Sibirya birimleri, 2. Panzer Grubuna saldırdı ve Almanları yendi. Ancak 4. Panzer ordusu Sovyet 16. Ordusunu geri ittirdi ve Moskova’yı kuşatma girişiminde Moskova Kanalı’nı geçmeyi başardı.

Russland, bei Istra, Flüchtlinge
Istra (Moskova’nın 56 kilometre batısı) civarında ilerleyen Alman tankı  Panzer III, yanında Rus mültecileri (Aralık 1941)

2 Aralık’ta 258. Piyade Tümeni’nin bir kısmı Moskova’nın 24 km (15 mil) ilerisine ilerledi. Alman subayları Kremlin’in kulelerini gördüklerini iddia ettiler.

shutterstock_708940213.jpg
Kremlin, Moskova

ama o zamana kadar ilk kar fırtınaları başladı. Bir keşif taburu, Khimki kasabasına Sovyet başkentinden yaklaşık 8 km (5,5 mil) ulaşmayı başardı. Moskova-Volga Kanalı üzerindeki köprüyü ve Alman kuvvetlerinin en doğu ilerleyişini gösteren tren istasyonunu ele geçirdi. Yapılan ilerlemelere rağmen, Wehrmacht bu kadar şiddetli kış savaşları için donanımlı ve uygun  değildi.

800px-RIAN_archive_2564_Soviet_planes_flying_over_Nazi_positions_near_Moscow
Moskova yakınlarındaki Alman mevkileri üzerinde uçan Sovyet uçakları

Sovyet ordusu, kış koşullarında savaşmaya daha iyi adapte olmuş, ancak kışlık giysisi ile ilgili üretim sıkıntısı ile karşı karşıya kalmıştılar. Karlar dahada derinleşti ve derin karlar, ekipman ve hareketliliği daha da engelledi. Hava koşulları, büyük ölçekli sovyet  hava operasyonlarını engelleyen Luftwaffeyi’de büyük ölçüde engellemişti.Ne de olsa kar yağıyor ve kar fırtınası vardı. Moskova yakınlarındaki yeni oluşturulan Sovyet birimleri artık 500.000’den fazla askeri ile 5 Aralık’ta, Sovyet kış karşı saldırılarının bir parçası olarak büyük bir karşı saldırı başlattılar. Saldırı, Alman ordularını Moskova’dan 100–250 km (62-155 mi) geri çektikten sonra 7 Ocak 1942’de durduruldu. Wehrmacht, Moskova Savaşı’nı kaybetmişti ve işgal, Alman ordusunda 830.000’den fazla askere mal olmuştu.

Savaştan Sonra

Moskova Savaşı’nın başarısızlığıyla birlikte, Almanlar Sovyetler Birliği’nin hızlı bir şekilde yenilgiye uğraması konusundaki planlarını gözden geçirmesi gerekiyordu. Aralık 1941’deki Sovyet karşı-taarruzları her iki tarafın da ağır zayiatına neden olmuştu. Ama nihayetinde Moskova’ya yönelik Alman tehdidini ortadan kaldırmıştılar. kaybetme sebeplerini açıklamaya çalışan Hitler, ilk başlarda kış başlangıcını ve Almanların başarısızlığı için şiddetli soğuk olduğunu belirten, 39 sayılı Direktif yayınladı. Oysaki asıl sebep, Alman ordusunun böyle büyük bir savaş için hazırlıksızlık olduğudur. 22 Haziran 1941’de, Wehrmacht’ın bir bütün olarak, 163’ü elverişli olmak üzere 209 bölüğü vardı. 31 Mart 1942’de, Sovyetler Birliği işgalinden bir yıldan daha kısa bir süre sonra, Wehrmachtın saldırıya elverişli bölükleri 58’e düşmüştü. Kızıl Ordunun karşı koyma yeteneği ve saldırganlığı etkili bir şekilde, Almanların kendi saldırıları olduğu kadar şaşırtmalarını sağladı. Almanlar, başarılı savunmanın ve Almanları taklit etme çabasının sonucu olarak(Alman taktiklerini kendilerince değiştirip uygulamak), sadece Moskova’daki Alman kuvvetlerine değil, kuzey ve güneydeki ordularına karşı kendi Blitzkrieglerini(yıldırım harekatı) başlamak istedi. Başarısız Alman taarruzuna karşı öfkelenen Hitler, Mareşal Walther von Brauchitsch’i komuta etmesi ve kaybetmesi yüzünden görevden aldı ve onun yerine Hitler, 19 Aralık 1941’de Alman Ordusu’nun kişisel kontrolünü üstlendi.

Sovyetler Birliği çatışmalardan çok kayıp vermişti. Büyük toprak alanlarını kaybetmekten ve askerler ve materyallerde büyük kayıplar yaşamışlardı. Yine de Kızıl Ordu, Almanların, özellikle insan gücü, silahlar, ve yakıtta sıkıntılar yaşadıkça karşı koyabileceklerini gösterdi. Kızıl Ordu silahlı kuvvetlerinin Uralların doğusunda hızlı bir şekilde yeniden yer değiştirmesine ve 1942’de, özellikle de zırh, yeni uçak tipleri ve topçu üretimindeki artışa rağmen, Wehrmacht Temmuz 1942’de bir başka büyük çaplı saldırıya da yol açmıştı. Bir önceki yazdan çok daha fazla ön plana çıkmıştı. Hitler, Almanya’nın petrol arzının “ciddi bir şekilde tükendiğini” fark ederek, Bakü’nün petrol alanlarını bir saldırı niteliğinde olan ve kod adı Case Blue olan operasyon ile kafkasları ele geçirmeyi amaçladı. Yine, Almanlar hızla Sovyet topraklarının büyük genişliklerinin üstesinden geldi, ancak Şubat 1943’te Stalingrad Savaşı’nda yenilgilerinin ardından nihai hedeflerine ulaşamadılar.

Russland, Kesselschlacht Stalingrad
Savaşta Sovyet saldırı birlikleri.

1943’e gelindiğinde, Sovyet silahlanma üretimi tam olarak işler hale geldi ve Alman savaş ekonomisinden giderek daha fazla üretim yapıyordu.Hitler saldırısını 1 yıl önceden gönderdiği için Stalin fabrikaları doğuya kaydırmıştı ve bu fabrikalar tonla uçak üretmiştiler. İkinci Dünya Savaşı’nın doğu alanında yapılan son büyük Alman taarruzu, Temmuz-Ağustos 1943’te Kursk’un gözüne çarpan bir saldırı olan Zitadelle Operasyonu’nun lansmanı ile gerçekleşti. Yaklaşık bir milyon Alman askeri, 2,5 milyonun üzerinde bir Sovyet kuvveti ile karşı karşıya kaldı. Sovyetler galip geldi. Zitadelle Operasyonu’ndaki yenilginin ardından, Sovyetler,batıya doğru sürdüklerinde Dnepr Nehri’ne doğru 2.400 kilometrelik bir alanda karşı saldırılar başlattılar. Giderek daha iddialı ve sofistike taktik saldırıları, istihdam, gizlilik ve aldatmaya dayalı operasyonel iyileştirmeler ile birlikte, Kızıl Ordu 1944 yazında Almanların Barbarossa harekatı sırasında aldıkları toprakların çoğunu geri kurtarmaları mümkün oldu.

Tarihsel Önemi

Barbarossa Operasyonu tarihin en büyük askeri harekâtıydı. Daha çok asker, tank, silah ve uçak, daha önce tek bir taarruzda dağıtıldığından daha kararlıydı. İstila, bu çatışma sırasında en büyük savaş olan İkinci Dünya Savaşı’nın Doğu Cephesi’ni açtı ve dört yıl boyunca eşi görülmemiş şiddete ve yıkıma uğrayan çatışmalara tanıklık etti ve bu da 26 milyondan fazla Sovyet halkının ölümüne neden oldu. İkinci Dünya Savaşı sırasında tüm dünyadaki diğer tüm savaşlardan daha çok insan Doğu Cephesinde savaşarak öldü. Sovyetler Birliği için hem ekonomiye hem de toprağa verilen zarar, yaklaşık 1.710 kasaba ve 70.000 köy idi.

[Kaynaklar]

  1. William L. Shirer, Nazi İmparatorluğu, Doğuşu, Yükselişi, Çöküşü – İnkılap Kitabevi, 2002
  2. Heinz Guderian, Bir Askerin Anıları – Kastaş Yayınları, 1998
  3. Viktor Suvorov, Buzkıran – Delta Kültür Yayınevi, 2009
  4. İbrahim Artuç, İkinci Dünya Savaşı – Kastaş Yayınlar, Ocak 2003
  5. Liddell Hart, İkinci Dünya Savaşı Tarihi – YKB Yayınlar, Ocak 1999
  6. Liddell Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor – Kastaş Yayınları, 1996
  7.  H. Guderian, Bir Askerin Anıları – cilt 1 Sh: 246
  8.  Bergström, p. 130
  9.  Bergström 2007, p. 131-2: Rosvoyentsentr dahil kullanılan Sovyet kayıt arşivi, Moskova; Rusça havacılık araştırma güveni; Rusça santral askeriye arşivi, TsAMO’dir, Podolsk; Monino Air Force Museum, Moscow.
  10.  Krivosheev, G.F, 1997, p.96. sadece dokümanlanmış kayıplar
  11.  About the German Invasion of the Soviet Union
  12.  THE TREATMENT OF SOVIET POWS: STARVATION, DISEASE, AND SHOOTINGS, JUNE 1941- JANUARY 1942
  13.  Bergström, p. 117
  14.  Krivosheyev, G. 1993
  15. Note: Sovyetlere ait hava aracı kayıpları, bütün nedenleri kapsar
  16.  Trumbull Higgins, Hitler and Russia Sh: 11–59, 98–151
  17.  Bryan I. Fugate. Strategy and tactics on the Eastern Front, 1941. Novato: Presidio Press, 1984.
  18.  Peter Antill, Peter Dennis. Stalingrad 1942. Osprey Publishing, 2007, Sh: 7.
  19.  World War II Chronicle, 2007. Legacy/ Publications International, Ltd. Sh: 146.
  20.  Samuel W. Mitcham, Panzers in Winter – Sh: 5 Samuel W. Mitcham
  21.  A.J.P Taylor – Colonel D. M Proektor, Sh.: 106
  22. A.J.P Taylor – Colonel D. M Proektor 1974, Sh.: 107
  23.  Georgi Zhukov’la Konstantin Simonov’un konuşmalarının kaydı, 1965–1966 http://www.hrono.ru/dokum/197_dok/1979zhukov2.html%7Cyear=1979%7Cpublisher=Hrono
  24.  Life and Death in Besieged Leningrad, 1941–44 (Studies in Russian and Eastern European History), edited by John Barber and Andrei Dzeniskevich. New York: Palgrave Macmillan, 2005 
  25.  The siege of Leningrad., Alan Wykes. Ballantines Illustrated History of WWII, 3rd edition, 1972. Sh: 9-61 – Scorched Earth, Paul Carell. Schiffer Military History, 1994. Sh: 205 – 240 – Finland in the Second World War. Between Germany and Russia. Palgrave. 2002. Sh: 90 – 141)
  26.  Military-Topographic Directorate, maps No. 194, 196, Officer’s Atlas. General Staff USSR. 1947. Атлас Офицера. Генеральный штаб вооруженных сил ССР. М., Военно-топографическоее управление,- 1947. Листы 194, 196
  27.  Russia’s War: A History of the Soviet Effort: 1941-1945 by Richard Overy Sh 91
  28.  The World War II. Desk Reference. Eisenhower Center Director Douglas Brinkley. Editor Mickael E. Haskey. Grand Central Press, Stonesong Press, HarperCollins, 2004  Sh: 210.
  29.  Siege of Leningrad. Encyclopedia Britannica
  30.  William Shirer, Nazi İmparatorluğu. Sh: 1004
  31.  W. Shirer, Nazi İmparatorluğu. Sh: 1005
  32. Text of the Nazi–Soviet Non-Aggression Pact, executed 23 August 1939
  33.  Geoffrey Roberts, Stalin’s Wars: From World War to Cold War, 1939–1953 – Yale University Press-2006, Sh: 30
  34. Shirer, William L., The Rise and Fall of the Third Reich: A History of Nazi Germany, Simon and Schuster, 1990 Sh: 668-9
  35.  William Shirer, Nazi İmparatorluğu. Sh: 1018
  36.  William Shirer, Nazi İmparatorluğu Sh: 144,145
  37.  Geoffrey Roberts, ‘Stalin’s Wars: From World War to Cold War, 1939–1953, Yale University Press-2006, Sh: =57
  38.  Fakat karşılıklı ilişkilerin devam ediyor olmasına karşın her iki taraf da karşı tarafın niyetleri hakkında ciddi biçimde kuşkuluydu. Roman Brackman, The Secret File of Joseph Stalin: A Hidden Life, London and Portland, Frank Cass Publishers, 2001, Sh: 341-3
  39.  William Shirer, Nazi İmparatorluğu Sh:1016
  40.  William Shirer, Nazi Almanyası Sh:1019
  41. William Shirer, Nazi Almanyası Sh:1017-1021
  42.  William Shirer, Nazi Almanyası Sh:1020
  43.  William Shirer, Nazi Almanyası Sh:1022
  44.  William Shirer, Nazi Almanyası Sh:1023
  45.  William Shirer, Nazi Almanyası Sh:1024
  46.  Geoffrey Roberts, ‘Stalin’s Wars: From World War to Cold War, 1939–1953, Yale University Press-2006, Sh: 59
  47.  Aleksandr Moiseevich Nekrich, Adam Ulam Bruno, Gregory L. Freeze, Pariahs, Partners, Predators: German-Soviet Relations, 1922-1941 – Columbia University Press-1997 Sh: 202–205
  48.  William Shirer, Nazi Almanyası Sh:1025
  49.  Bendersky,Joseph W., A History of Nazi Germany: 1919-1945, Rowman & Littlefield, 2000, Sh: 177
  50.  Müller, Rolf-Dieter, Gerd R. Ueberschär, Hitler’s War in the East, 1941-1945: A Critical Assessment, Berghahn Books, 2002, 
  51.  Shirer & 1990 Sh: 716
  52.  Rauschning, Hermann, Hitler Speaks: A Series of Political Conversations With Adolf Hitler on His Real Aims, Kessinger Publishing, 2006, Sh: 136-7
  53.  Edward E. Ericson Feeding the German Eagle: Soviet Economic Aid to Nazi Germany, 1933–1941-Greenwood Publishing Group-1999 Sh: 127
  54.  Edward E. Ericson Feeding the German Eagle: Soviet Economic Aid to Nazi Germany, 1933–1941-Greenwood Publishing Group-1999 Sh:129–130
  55.  Edward E. Ericson, Feeding the German Eagle: Soviet Economic Aid to Nazi Germany, 1933–1941-Greenwood Publishing Group-1999 Sh: 138
  56.  Daniel Yergin, The Prize: The Epic Quest for Oil, Money & Power – Simon & Schuster-New York-1991, Son erişim 31.07. 2009 Sh: 334
  57.  Gabriel Gorodetsky, Grand Delusion: Stalin and the German Invasion of Russia – Yale University Press-2001 Sh: 69–70
  58.  Edward E. Ericson, Feeding the German Eagle: Soviet Economic Aid to Nazi Germany, 1933–1941 – Greenwood Publishing Group-1999Sh: 162
  59. L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor Sh: 351
  60.  Albert Speer identifies these points in the The World At War series in the episode “Barbarossa”.
  61.  Heinz Guderian, Bir Askerin Anıları – cilt 1, Sh: 260
  62. İ. Artuç, Sh: 190
  63.  Heinz Guderian, Bir Askerin Anıları – cilt 1, Sh: 262
  64.  R. J. Overy, The Dictators: Hitler’s Germany and Stalin’s Russia – W. W. Norton & Company-2004 Sh: 489
  65.  Roman Brackman, ‘The Secret File of Joseph Stalin: A Hidden Life – Frank Cass Publishers-2001 Sh: 344
  66.  21 Sayılı Emir (İng.)
  67.  Liddell Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor Sh: 343
  68.  William Shirer, Nazi İmparatorluğu Sh: 1026
  69.  İbrahim Artuç, İkinci Dünya Savaşı cilt 1, Sh: 185
  70.  Bryan I. Fugate Operation Barbarossa. Strategy and tactics on the Eastern Front, 1941 – Novato: Presidio Press, 1984.
  71.  L. Hart, İkinci Dünya Savaşı Tarihi cilt 1 Sh: 171-173
  72.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor – Sh: 360
  73. L. Hart, İkinci Dünya Savaşı Tarihi Sh: 168
  74.  İbrahim Artuç, Sh: 188
  75. William Shirer, Nazi İmparatorluğu Sh: 1027
  76.  Heinz Guderian, Bir Askerin Anıları – cilt 1 Sh: 125
  77.  Liddell Hart, İkinci Dünya Savaşı Tarihi. YKB Yayınları, cilt 1, Sh: 142
  78.  Heinz Guderian, Bir Askerin Anıları – cilt 1 Sh: 243
  79. Waller 1996, Sh: 192.
  80.  Heinz Guderian, Bir Askerin Anıları 1. cilt, Sh: 249
  81.  V. Suvorov, Sh: 361-364
  82.  Berthon Simon – Joanna Potts, Warlords: An Extraordinary Re-creation of World War II Through the Eyes and Minds of Hitler, Churchill, Roosevelt, and Stalin – Da Capo Press-2007
  83.  Whaley, Barton:_ Codeword BARBAROSSA, Cambridge, London 1973, Sh:.1-10.
  84.  V. Suvorov, Sh:258
  85.  V. Suvorov, Sh: 341-344
  86.  V. Suvorov, Sh: 255
  87.  V. Suvorov: Sh: 256
  88.  N. Lyashchenko, ‘O vystuplenii I. V. Stalina v Kremle, 5 maya 1941’, Volkogonov Papers, reel no.8, Sh: 1.
  89.  Viktor Suvorov, Buzkıran Sh: 219
  90.  V. Suvorov, Sh: 240-241
  91.  Viktor Suvorov, Buzkıran Sh: 234
  92.  A.J.P Taylor & D. M Proektor,p98
  93.  V. Suvorov, Sh: 236
  94.  V. Suvorov, Sh: 234-236
  95.  V. Suvorov, Sh: 242
  96.  Meltyukhov 2000:414
  97.  N.P.Zolotov and S.I. Isayev, “Boyegotovy byli…”, Voenno-Istorichesskiy Zhurnal, N° 11: 1993, p. 77
  98.  Heinz Guderian, Bir Askerin Anıları – cilt 1 Sh:246
  99.  Heinz Guderian, Bir Askerin Anıları 1. cilt, Sh:245
  100.  James F. Dunnigan, The Russian Front Arms & Armour Press 1978, Sh: 82, 88 
  101. Rayfield 2004, Sh: 315.
  102.  Dunnigan, Russian Front, Sh: 93-94
  103. Bergström, Sh: 11-12
  104. Glantz & House 1995, Sh: 42.
  105. Waller 1996, Sh: 196-8.
  106.  Waller 1996, Sh: 202.
  107.  Roberts 1995, Sh: 1293.
  108.  Wold at War series: Volume 5. Supported by Dr. Grigori Tokaty (1909-2003), defected to Britain 1947.
  109.  Roberts 1995, Sh: 1297-1298
  110.  Glantz 1991, Sh: 96.
  111.  Roberts 1995, Sh: 1212-14.
  112.  Roberts 1995, Sh: 1309-1310.
  113.  Teddy J. Uldricks. The Icebreaker Controversy: Did Stalin Plan to Attack Hitler? Slavic Review, Vol. 58, No. 3 (Autumn, 1999), Sh: 626-643
  114.  André Mineau. Operation Barbarossa: ideology and ethics against human dignity Rodopi, 2004. 
  115.  Viktor Suvorov, Thomas B. Beattie. Icebreaker: who started the Second World War? Hamish Hamilton, 1990. , 9780241126226
  116.  Chris Bellami. Absolute war. Soviet Russia in the Second World War. Vinage, 2007.  Sh:103.
  117.  The First In-depth Biography Based on Explosive New Documents from Russia’s Secret Archives, Anchor, (1997), Sh: 454-459.
  118. R. C. Raack Reviewed work(s):Was the USSR Planning to Attack Germany in 1941? by Joseph Bradley Source: Central European History, Vol. 32, No. 4 (1999), Sh: 491-493)
  119.  H. Guderian, Bir Askerin Anıları cilt 1, Sh: 259
  120.  L. Hart, İkinci Dünya Savaşı Tarihi cilt 1 Sh: 170
  121.  Keith E. Bonn (ed.), Slaughterhouse: Handbook of the Eastern Front– Aberjona Press, Bedford, PA, 2005, Sh: 299
  122.  John Erickson, The Road to Stalingrad– Cassel Military Paperbacks, 2003 edition, Sh: 172
  123. Bergström 2007, Sh: 20
  124. Bergstrom 2007, Sh: 23.
  125. Glantz & House 1995, Sh: 49.
  126.  V. Suvorov, Sh: 291
  127.  V. Suvorov, Sh: 334
  128.  V. Suvorov, Sh: 379,380
  129.  V. Suvorov, Sh: 378,379
  130.  Glantz & House 1995, Sh: 51.
  131.  [http://ic.lms.lt/ml/161/zemlickas.htm (Litvanca)Gediminas Zemlickas. Pasaulyje—kaip savo namuose, Mokslo Lietuva, 11 February 1998, No. 3 (161)]
  132.  Bergstrom 2007, Sh: 36.
  133.  Suvorov’dan: http://militera.lib.ru/research/suvorov7/12.html
  134.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor Sh: 365
  135. Bergstrom 2007, Sh: 70.
  136.  İbrahim Artuç, İkinci Dünya Savaşı cilt 1, Sh: 199
  137.  İbrahim Artuç, İkinci Dünya Savaşı cilt 1, Sh:198
  138.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor Sh: 367
  139. http://www.soldat.ru/doc/casualties/book/chapter5_13_08.html
  140.  İ. Artuç, cilt 1, Sh: 203
  141.  İ. Artuç, cilt 1, Sh: 200
  142.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor Sh: 359
  143.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor Sh: 370,371
  144.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor Sh: 372,373
  145.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor Sh: 363
  146.  Tartu in the 1941 Summer War. By Major Riho Rõngelep and Brigadier General Michael Hesselholt Clemmesen (2003). Baltic Defence Review 9
  147.  Glantz & House 1995, Sh: 77.
  148.  İ. Artuç, Sh: 210
  149.  Strausß, Franz Joseph, Die Geschichte der 2.(Weiener)Panzer Division, Sh: 337. DÖRFLER im NEBEL VERLAG, Eggolsheim DE.
  150.  Shirer, William (1964), The Rise and Fall of the Third Reich, Pan “Sh:1032” yazısı görmezden gelindi 
  151.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor – cilt 2, Sh: 394 – 395
  152. L. Hart, İkinci Dünya Savaşı Tarihi cilt 1 Sh: 168 (kroki)
  153.  W. Sherer, Nazi Almanyası Sh: 1089
  154.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor cilt 2, Sh: 382
  155.  V. Suvorov, Sh: 153
  156.  V. Suvorov, Sh:240,241
  157.  V. Suvorov, Sh: 251
  158.  V. Suvorov, Sh: 275
  159.  В. Суворов, гл. 33 (online text)
  160.  Б.В. Соколов Правда о Великой Отечественной войне (Сборник статей).—СПб.: Алетейя, 1999 (online text)
  161. John Erickson, The Soviet High Command: A Military-political History, 1918–1941 Sh:=202-205
  162.  John Erickson, The Soviet High Command: A Military-political History, 1918–1941 – Routledge-2001 Sh:182
  163.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor Sh: 353
  164.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor – Sh: 355
  165.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor – Sh: 361
  166.  İbrahim Artuç, cilt 1, Sh: 211
  167.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor Sh: 352
  168.  German Attack of USSR 
  169.  Martin van Creveld, Supplying War: Logistics from Wallenstein to Patton Cambridge, 1977
  170. http://www.cgsc.edu/carl/resources/csi/Chew/CHEW.asp | son erişim 2 Nisan 2010
  171.  H. Guderian, Bir Askerin Anıları cilt 1, Sh: 404
  172.  W. Sherar, Nazi Almanyası Sh: 1090
  173.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor cilt 2, Sh: 393
  174.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor cilt 2, Sh: 397
  175.  W. Sherer, Nazi İmparatorluğu Sh: 1087
  176.  W. Sherer, Nazi İmparatorluğu Sh: 1081
  177.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor – cilt 2, Sh: 395 – 396
  178.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor – cilt 2, Sh: 398 – 399
  179.  L. Hart, Hitler’in Generalleri Konuşuyor – cilt 2, Sh: 399
  180. W. Sherer, Nazi Almanyası – Sh: 1097, 1098
  181.  W. Sherer, Nazi Almanyası – Sh: 1097, 1088
  182. “A Day By Day Diary of WWII”. 18 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 June2006., ayrıca Charles Messenger, The Chronological Atlas of World War Two – (New York: Macmillan Publishing 1989), Sh: 63.
  183.  David Glantz, The Soviet-German War 1941–45: Myths and Realities: A Survey Essay, 11 October 2001, Sh: 7
  184.  Samuel W. Mitcham, Panzers in Winter – Sh: 7 Samuel W. Mitcham
  185.  V. Suvorov, Sh: 249
  186.  Beevor, Stalingrad. Penguin 2001 Sh: 60

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.