Fatih Sultan Mehmet’in Diri Diri Yaktığı Tarikat olan Hurufilik veya Hurufi Mezhebi Nedir?

Fatih Sultan Mehmet’in Diri Diri Yaktığı Tarikat olan Hurufilik veya Hurufi Mezhebi Nedir?

Fatih Sultan Mehmet Hurifi mezhebine mensup binlerce kişiyi nasıl ve neden diri diri yaktı ? Anadoluda hurifiliğin zirve yapması Fatih Sultan Mehmet zamanına denk gelir. Taşköprüzade’nin ifade ettiğine göre saraya kadar gelen hurifiler genç padişahı bile etkilemeyi başarmışlardı bu durumu fark eden vezir Mahmut paşanın ulemayı uyarması üzerine Fahreddini Acemi hurifileri cezalandırması konusunda padişahı ikna etmiş ve yakalanan hurifileri Edirne’de cezalandırılacakları yere götürüldü.

Edirne’nin dışında kalan boş bir alanda binlerce kişiyi alabilecek kapasitede devasa bir çukur kazıldı ve içine odunlar ve çalı çırpıyla doldurdular ve ateşe verdiler. Hararet cehennemi hatırlatır gibiydi alevler göklere yükseldiğinde askerler elleri kolları bağlı binlerce kişiyi ite kaka çukurun etrafına sürüklediler, ilk tekbiri herkesin hürmet gösterdiği sarıklı yaşlı bir zat getirdi ve askerler sürükleyerek getirdikleri binlerce kişiyi diri diri ateşe atmaya başladılar. Diri diri yanmaya başlayanların feryatları lanetlere ve tekbirlere karışıyordu. Etrafı kesif bir yanık et kokusu sarmış çukurdan çıkan dumanlardan göz gözü görmez olmuştu ama saatler boyunca süren bu facia bitmeden kimse etrafı terk etmedi.

Yakılanların suçu hurifi yani İslam aleminin en karmaşık ve esrarlı tarikatına mensup olmalarıydı. Hurifiler bu olaydan sonra artık pek aktif olamayacak ve tarihe bir sır olarak geçeceklerdir.

Hurifi Mezhebi Nedir ?

Hurifi mezhebini iran’da 1340 yılında doğan şihabüddin fazlullah adında biri kurdu. şihabüddin fazlullah kendisinden yüzyıllar önce varolan aşırı mezheplerin özellikle de Batıniliğin etkisi altında kalmıştır mezhebin inanç temelini seslerin ve harflerin kutsallığı üzerine kurmuştu. Bu mezhebe göre ses her varlıkta mevcuttu hatta cansız varlıklarda taşlarda bile mesela iki taşın birbirine vurulmasıyla işitilen ses buna bir örnekti.

Ses olgunlaştığı zaman söz olur söz de harflerden meydana gelirdi, dolayısıyla her şeyin aslı harf idi ve her harfin belirli bir sayı değeri vardı. Bu düşünceyle yola çıkan şihabüddin fazlullah’a göre bütün meseleler Arapçanın 28 ve Farsçanın 32 harfiyle izah edilebilirdi. Bundan gayri hurufilikte müslümanlığa önem verilmekle beraber hristiyanlık da değerli kabul edilmektedir. hazret-i isa’dan çok sık bahsedilmektedir. örneğin hurufiler: “şarabı muhammed yasaklamışsa biz de onu isa’nın dinine göre içeriz” demekte, isa’nın şarabı haram saymadığını söylemektedirler.

Fazlullah Tabrızi Astarābādī’e göre, Allah gizli bir hazine (kenz-i mahfî) olup; her şeyin hakikati, mevcudiyeti ve ruhu ise, seslerdir. Varlığın ilk zuhuru sesle olmuştur. Ses, gayb âleminden şehadet âlemine gelen her varlıkta mevcuttur. Ancak canlılarda bil-fiil, cansızlarda ise bil-kuvve mevcuttur. Cansız bir şey, başka bir cansıza vurulursa, onun cevheri olan ses zuhur eder. Canlılarda ses, irade ve ihtiyarla zahir olur. Sesin en mükemmel hali, kelâm yani sözdür. Kelâm ise ancak insanlarda zuhûr eder. Söz sesten, ses de harften oluştuğu için sözün ve sesin kaynağı harftir. Sesten ibaret olan varlık gayb âlemindedir. Ses gayb âleminden şehadet âlemine çıkınca harf şeklini alır. Bu halde ses vahdeti, harfler ise çokluğu, varlığın çeşitlenmesini, kesreti bildirir. İnsanda ses söze bürünür ve bu şekilde kemâle erişir.

1394/1395 dolaylarında Hurūfizm’in yayılması için Fażlullāh Nā’imī, Nahçıvan yakınındaki Alinja’da yakalandı ve hapsedildi. Ardından, dini liderler tarafından mahkum edildi ve Timur oğlu Miran Şahın emriyle idam edildi.

Azerbaycanlı ünlü şair Nesimi bu akımın bilinen insanlarındandır.

Kaynak: Taşköprüzâde Ebu’l-Hayr İsâmü’ddin Ahmed Efendinin “Şakâiku’n-Nu’mâniyye” isimli eseri

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.