Hitit Dönemi’nin En Önemli Tapınağı Yazılıkaya Nedir? Yazılıkaya Nerededir?

Hitit Dönemi’nin En Önemli Tapınağı Yazılıkaya Nedir? Hitit Dönemi’nin En Önemli Tapınağı Yazılıkaya’dır. Hitit Başkenti Hattuşaş yani Boğazköy’e yakın mesafede bulunan Yazılıkaya ayrıca Hititler ile ilgili birçok bilgiye ulaşabildiğimiz bir yer olması dolayısıyla önemlidir. Hititler nasıl giyinir, inanç sistemleri nedir gibi birçok bilgiye ulaşabiliriz. Peki Yazılıkaya tapınağı nerededir? Yazılıkaya tapınağı nedir ve ne zaman yapılmıştır? Turistlerin ve araştırmacıların da ilgi odağı olan Yazılıkaya Tapınağını tanımak için, Anadolu üniversitesi, Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve internet üzerinden yapılan derin araştırmalarla önemli kesitleri sizler için derledik… Geçmişi bilmeden geleceğe sağlam adımlarla ilerleyemeyiz. Daha bilinçli bir toplum için geçmişi bilmek önem arz ediyor…

Çorum ili Boğazkale ilçesi sınırları içerisinde kalan Yazılıkaya, Hititlerin başkenti Hattuşaş’ın (Boğazköy) yaklaşık 2 km kuzeydoğusunda bulunan üstü açık doğal bir kaya tapınağıdır.

Hattuşa’nın en büyük ve en etkileyici kutsal mekanı, şehrin dışında yer alan, yüksek kayalar arasına saklanmış Yazılıkaya Açık Hava Tapınağı’dır. Tapınak’ta 90’dan fazla tanrı, tanrıça, hayvan ve hayal ürünü yaratıklar kaya yüzeyine işlenmiştir.

Tapınağın önüne ilk dönemde basit bir duvar örülmüş, ön kısmına III. Hattuşili Dönemi’nde, Boğazköy’deki tapınaklara benzeyen tapınak yapıları inşa edilmiştir. Kaya tapınağı aslında iki doğal galeriden oluşur ve bunlar özelliğinden dolayı “büyük galeri” ve “küçük galeri” olarak adlandırılmıştır. Büyük galeri altmış üç Hitit tanrısının kabartma figürleriyle süslenmiş, küçük galeri ise kral ailesinin ölü kültüne ayrılmıştır. Hitit Dönemi’nin en önemli tapınağıdır.

Tanrı ve tanrıça dizileri, İmparatorluk panteonunun baş tanrıları olan fırtına tanrısı ve güneş tanrıçası’ nın maiyetini oluşturuyordu. Bu yorum sonucunda; Yazılıkaya “Yeni yıl şenlikleri evi” olarak tanımlanabilir. Hitit kült (dini tören) metinlerine göre yeni yıl ve ilkbahar törenlerinde bir araya gelen tüm tanrılar “fırtına tanrısı’nın evi’nde” toplanırlardı. Bu şenlikte kentin diğer tüm tapınaklarından tanrı heykellerinin törensel bir alayla Yazılıkaya’ ya taşınmış olabileceği değerlendirilmektedir.

Büyük galerinin (A Odası) batı duvarında tanrı, doğu duvarında ise tanrıça kabartmaları bulunur. MÖ 1275-1250 yılları arasına, III.Hattuşili Dönemi’ne tarihlenen büyük galeride, arka arkaya sıralanmış hâlde verilen iki grup, galerinin arka duvarındaki bir merkeze doğru ilerleyen topluluk görünümündedir. Tanrı figürlerinin arasında üç tanrıça, tanrıça figürlerinin arasında ise bir tanrı figürü görülür. Merkez konumdaki kuzey duvarda baş tanrı ve tanrıça hem büyüklükleri hem de konumları itibarıyla diğerlerinden daha farklı işlenmiştir. Tanrı ve Tanrıça figürleri kendi içlerinde birbiriyle benzerlik gösterir. Tanrıçalar figür dizisinin arkasında kral IV. Tuthaliya (MÖ 1250-1220) figürü bulunur. Bu figür büyük galerinin tamamlanmasında IV. Tuthaliya’nın katkısı olduğunu gösterir.

Yazılıkaya A Odasında kayaya işlenmiş kabartma figürlerin özel bir düzeni ve tertibi vardır. Burada sol kaya yüzeyinde ikisi dışında yalnız tanrılar, buna karşın sağ tarafta da yalnız tanrıçalar belirtilmiştir. Ana sahnede fırtına tanrısı ile eşi güneş tanrıçası ve ortak çocuklarının karşılaşması tasvir edilmiştir. Ana sahnenin karşısındaki duvarda daha büyük boyutlarda büyük Kral IV. Tuthaliya işlenmiştir. Kral, güneş tanrısı’nın törensel kıyafetinde, elinde egemenlik sembolü olan ucu kıvrık asa tutar durumda, iki tepe üzerinde tasvir edilmiştir. Bu kutsal alanın bu kral tarafından yaptırıldığı anlaşılmaktadır.


Benzer şekilde küçük galerinin (B Odası) duvarlarında da figürler bulunur. Bunlar arasında arka arkayı sıralanmış durumda on iki figürden oluşan savaşçı tanrılar ile yine kral IV. Tuthaliya ve alt tarafı kılıç şeklinde sonlanan büyük boyutlu “kılıç tanrı” yer alır. Ayrı bir girişi bulunan küçük galeri IV.Tuthaliya zamanında (MÖ 1250-1220) yapılmıştır.

B Odasındaki kabartmalar ana odadaki gibi kuşaklar halinde değildir; yan duvarlara dört bağımsız figür işlenmiştir. A Odası’nın başlangıcında tanrılar geçidinde de tasvir edilen ve orak biçimli kılıç taşıyan oniki tanrı ve “Kılıç Tanrısı” Nergal, öbür dünya ile ilişki kuran yeraltı tanrıları anlamında olmalıdır. Büyük Kral IV. Tuthaliya’nın koruyucu tanrısı olan Şarruma, krala sarılmış ve ona yol gösteren bir durumda tasvir edilmiştir. Büyük Kral IV. Tuthaliya’nın ismi hiyeroglif yazıyla belirtilmiştir.

Yazılıkaya kült yeri Hitit Dönemi’nin en önemli ibadet yerlerinin başında gelir. Ön kısımdaki daha sonradan ilave edilen tapınak mekânlarının sadece temelleri kalmış olmakla birlikte, doğal kayaya işlenen kabartmalar Hitit Dönemi inanç sistemi ve kıyafetleri konusunda bizlere bilgi vermektedir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.