Yeni Nesil Web 3.0 Nedir? Web 4.0 ve Ötesinde Neler Olacak?

Web Devriminin Tarihi

Web 3.0 nedir? Semantik Ağ Olarak da Adlandırılan Web 3.0 Ne anlama gelir ve ne işe yarar? Daha önce Web 1.0 ve Web 2.0’e değinmiştik. Web Devriminin Tarihi ile ilgili haberimizi okuduysak şimdi de geleceğin yeni nesil interneti ile tanışmaya hazırız demektir.

“Web için bir hayalim var, öyle ki bilgisayarlar web üzerindeki bütün veriyi, içerikler, linkler ve insanlarla bilgisayarlar arasındaki bütün işlemler gibi, analiz etmeye muktedir olacaklar. Henüz ortaya çıkmamış olsa da ortaya çıktığı zaman Semantik Web ticaretin günlük mekanizmaları, bürokrasi ve günlük yaşamlarımız birbiri ile konuşan makineler tarafından yürütülecek. İnsanlığın asırlardır konuşup durduğu ‘akıllı ajanlar’ nihayet gerçekleşecek”


Web’in kâşifi olarak anılan Tim Berners-Lee, web ile ilgili gelecek tasavvurunu bu sözlerle ifade eder. Yeni nesil web; düşünen, algılayan ve yorumlayan makinelerin birbirleriyle etkileşiminden insanlar için daha yaşanabilir bir dünya yaratma vaadini taşımaktadır. Web 3.0 terimi, semantik yani anlamsal webi anlatmaktadır. Bugün çeşitli siteler bu uygulamaya yer vermektedir. Özellikle akıllı telefonlarda bu uygulamalara rastlamak mümkündür.

2013 itibarıyla web’in sahip olduğu bilgilerin toplamı, 4 zetabayta ulaşmıştır. Ancak bu bilgiler insanlar tarafından kullanılırken bilgisayarların kullanımına kapalıdır. HTML sayfaları içinde sıkışan bilgi, bilgisayarların işlem yapmasını zorlaştırmaktadır. Web 3.0 yapılanması ise bu sorunu ortadan kaldırmaktadır. Bu teknoloji, gelişen web dilinin gelişmiş kullanımlarına olanak sağlamaktadır. XML etiket dili ve sonrasında OWL ve RDF etiket dilleri web’in gelen bilgiyi anlamlandırmasına ve kullanıcıya daha kesin sonuçlar sunmasına yol açmıştır. Yakın gelecekteki web yapısında bilgisayarların barındırdıkları bilgilerin makineler tarafından anlaşılır hâle gelmesi ve kullanılması için çalışılmaktadır. Bu web yapısının bilgisayarları okuyabilen, anlamlandırabilen ve yorumlayabilen bir yapıda olması planlanmaktadır.

Bu, webde yer alan tüm içeriğin, sanki tek bir bilgisayarda kayıtlıymış gibi kullanıcıların faydasına sunulabilmesini ifade etmektedir. Anlamsal ya da semantik web olarak adlandırılan bu yapı, bilgisayarların ihtiyaç duyulan bilgiyi farklı web siteleri üzerinden toplaması mantığına dayanmaktadır. Bu sistem, web ’deki devasa bilgi ambarına hızla ulaşmayı sağlamaktadır. Bunun yanı sıra web sitelerinin kullanıcıların ilgi alanına göre kişiselleştirilmesine, kullanıcıya göre farklı tepkiler verebilen web sitelerinin oluşturulmasına imkân tanıyan yeni nesil web olarak ifade edilebilir. Bu konudaki çalışmalarda epey yol kat edilmiştir. Anlamsal web katmanlarının son üçü dışındakilerde çalışmalar tamamlanmıştır. Mantık, kanıt ve güven basamakları için ise çalışmalar devam etmektedir. Mantık ile kastedilen, kurulmuş cümleleri okuyup anlayarak mantıklı yeni cümlelerin kurulabilmesine olanak tanıyan alt yapıdır. Kanıt ise bir çıkarımı doğrulayan iddiaların ne şekilde ortaya konulacağının belirlenmesidir. En üstteki güven katmanında ise bilgilerin güvenilirliği ve kullanıcıların mahremiyetlerini koruma ile ilgili çözümler yerini alacaktır.

Web 3.0 nedir?

Web 3.0 Tehlikeleri

Web 3.0 teknolojisinde en tartışmalı konulardan biri de kullanıcı mahremiyeti konusudur. Bu tabakada da ilerleme kaydedildiğinde web 3.0; genelde tüm alanlarda, özelde ise pazarlamada kullanıcıların hızla tam da istedikleri sonuca ulaşmalarını sağlayacaktır.

Anlamsal web veriye daha fazla anlam katarak, onunla aramızdaki karşılıklı etkileşimi ve iş yapma biçimlerimizi değiştirecektir. Kişiler, yerler ve kavramlar üzerine kurulu yönlendirmelere olanak sağlayacak, kullanım esnasında veriyi otomatikleştirebilecek, bütünleştirebilecek ve yeniden kullanma imkânı verecektir. Bazıları için bu bir düşü gerçekleştirmektir. Bazıları da bu girişimin bugüne kadar her bir parçası başka yerde olan bir yapbozun bir araya getirilmesi olduğunu düşünmekte ve mutlaka gerçekleştirilmesi gerektiğine inanmaktadır. Bu geçiş, geçmişte arama motorlarına anahtar kelimeler yazarak yaptığımız ve çıkan sonuçlar içinde kaybolduğumuz aramaları, doğrudan sorunlarımızı yazarak yapabilmemize imkan tanıyacaktır.

Bu durumda web, robotik bir tarama yerine insansı bir tarama yapacak ve sonuçları döndürecektir. Kullanıcı sorununa doğrudan çözümler üretebilecek alternatifleri hızla öğrenecek, web1.0 ve web 2.0 teknolojilerinde olduğu gibi çözümler arasında en uygununu bulmak için sayfalar arasında kaybolmayacaktır. Örneğin: tatilini geçirmek istediği yeri arayan bir tüketici, arama motorlarında anahtar kelimeleri girmek, yönlendirildiği sitelerde tek tek işletmeleri incelemek, her birinin özelliklerini araştırmak ve en uygununu seçmek için günler hatta haftalar harcamayacaktır. Bu ihtiyacı taşıyan tüketici web 3.0 teknolojisinde arama motoruna “Antalya’da ultra her şey dahil paketinde tatil yapabileceğim küçük çocuklu aileler için uygun, … fiyat aralığında bir tesis arıyorum” yazarak istediği sonuca kısa yoldan erişebilecek, yüzlerce otelin web sitesi içerisinde kaybolmadan en uygun olan tesise hızla ulaşabilecektir.

Web 4.0 Nedir?

Web 3.0 Özellikleri

Web 3.0 nedir? şimdi örneklerle inceleyelim. Örneğin web 3.0 destekli bir gezi sitesine girdiniz. Sitemiz size bir dizi soru sorarak ulaşım tercihinizi (ucuz, aktarmasız…), rota planınızı, rota güzergâhlarında yapmak istediğiniz aktiviteleri, tercih ettiğiniz dünya mutfaklarını, araç kiralama ihtiyaçlarınızı ve konaklama için otel tercihlerinizi öğrenmeye çalıştı. Site, aldığı cevapları anlamsal sorgulara dönüştürerek bağlı olduğu bir dizi gezi servisine web servisleri aracılığıyla sorular yöneltmeye başladı. Arka planda bağlı olduğu hava yolu, otel zinciri, araç kiralama hizmetleri, restoranlar, tarihî ve kültürel gezi yerleri dâhil bu hizmetlerin kalitesini de içeren güvenilir rating kuruluşları ve kullanıcı yorumlarını yüzlerce web sitesinden toplayarak sizin için sentezledi ve karşınıza tam ihtiyacını hissettiğiniz tam tekmil bir gezi planı olarak çıkardı. Gideceğiniz tarihlerdeki hava durumu, tarihî ve kültürel mekânların Flickr’de yer alan fotoğrafları yanında Google haritası ile neredeyse tatile gitmiş kadar oldum dedirtecek bir rahatlığı sunarken ‘Oh be teknoloji varmış!’ diyesi gelmez mi insanın?”.

Örneklerde de belirtildiği gibi, web 3.0 tüm kullanıcılara onun yerine düşünebilen, onu anlayan, onun dilinden konuşan ve problemlerine çözüm üreten teknolojik ajanlar vaat etmektedir. B noktada web 3.0; web 1.0 ve web 2.0’a göre daha çok kullanıcı dostu bir teknolojidir.

Web 3.0’ın Ötesinde

Web 3.0’ın Ötesinde

Web 3.0 nedir? sorusuna az da olsa cevap bulabildiysek şimdi biraz ötesine geçme vakti geldi. Web 3.0 teknolojisinin ötesinde beklenen teknolojik gelişmeler sistemlerin ve uygulamaların tam anlamıyla sanallaştırılması üzerinedir. Web 4.0 olarak şimdiden adlandırılan ve 2025’den sonra hayatımıza girmesi beklenen teknolojide etkileşimin ve entegrasyonun en üst seviyeye çıkarılması amaçlanmaktadır. Özellikle açık platformlar sayesinde çok daha fazla hizmetin, tüm ortamlar üzerinden birbiri ile iç içe veya birlikte kullanılabileceği düşünülmektedir. Fiziksel dünya ile sanal dünya arasındaki sınırlar neredeyse ortadan kalkacak, tüm gerçek ve sanal araçlar birbirleri ile sürekli bağlantı hâlinde olacaktır. Web 4.0’la yapay zekanın sanal ortama girmesi beklenmektedir. Yapay zekâ karmaşık ve zor bir konu olduğundan bu alandaki çalışmaların olgunlaşmasının ve web altyapısına entegrasyonunun 2015-2025 yıllarını kapsayacağı düşünülmektedir. Doğal dil işleme, ses tanıma, diller arası çeviri, akıllı video ve resim işleme, web’in anlam boyutu gibi olgunlaşmış teknolojiler hayatımızı sarsacak gelişmeleri doğuracaktır. Web 3.0’dan ötede beklenen büyük adım, birbirlerine bağlı bilgisayarların birbirlerine bağlı nesnelerle bilgi alışverişi yapmasıdır. Arabalardan kitaplara, elektrikli ev aletlerinden yiyeceklere, buzdolaplarından ısıtıcılara, akıllı binalardan ayakkabılara kadar tüm nesnelerin birbiri ile bağlanmaları gelecekte bizi bekleyen gelişmelerdir. Bu dünya “Nesnelerin İnterneti” çağını anlatmaktadır.

Web 4.0

Web 4.0 Nedir?

Nesnelerin interneti ya da diğer adıyla web 4.0 sadece cihazların internete bağlanması olarak düşünülmemelidir. Aynı zamanda RFID benzeri algılayıcılar ve tanımlayıcılar mobil telefonlar, RFID okuyucuları, internet bağlantılı baz istasyonları gibi bazı cihazlar ile bilgi üretmektedirler. Örneğin, RFID etiketli bir reçel kavanozunu İnternet’te bir nesne olarak görmek mümkün olabilir. Teorik olarak bu etiketle ve başka algılayıcıların yardımıyla reçelin tüm imalat aşamaları, nakliyesi, teslimatı, tüketimi hakkında tarihsel bilgileri bir veri tabanında toplamak olasıdır. Reçelin bitmesine yakın, ev sahibi süpermarkete girdiğinde göz retina taramasından algılayan alışveriş merkezi bilgisayar sisteminin, yenisini almanın vaktinin geldiğini mail ya da SMS yoluyla bildireceği günler belki de oldukça yakındır. Nesneler; algılayıcılar ve elektronik devreler ile donatıldığında düşünme, hissetme ve konuşma yetisi kazanmaya başlarlar. Böylelikle bizimle iletişime geçerek durum bilgilerini güncelleyebilecek yetiye erişirler. Web 4.0 teknolojisiyle birlikte, bireyler bu nesnelerle iletişim kurmaya başladığında belki de insanlığın “Akıllı Dünya” hayalleri gerçek olacaktır.

Kaynakça – Anadolu Üniversitesi Kültürel Miras ve Turizm Bölümü,

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.